Duizenden dode pinguïns in Patagonië: poema’s doden massaal pinguïns die ze niet eens opeten

In een nationaal park aan de kust van Patagonië worden Magelhaenpinguïns sinds een paar jaar geconfronteerd met een oude bekende: de poema. Onderzoekers telden in vier jaar tijd duizenden dode pinguïns.

Monte León National Park is een plek waar de natuur zich langzaam herstelt. Rond 1990 stopte in delen van Zuid-Argentinië de veeteelt. Daardoor konden poema’s (Puma concolor) hun vroegere leefgebied langzaam opnieuw weer innemen. Voor het ecosysteem is dat goed nieuws: roofdieren horen erbij. Maar die terugkeer botst met een ander succesverhaal.

Magelhaenpinguïns (Spheniscus magellanicus) broeden van oorsprong vooral op eilanden, waar weinig landroofdieren komen. In de loop van de tijd vestigden ze zich ook op het vasteland van Argentinië, mede omdat grote roofdieren er vanwege de veeteelt lange tijd zeldzaam waren. En precies daar wringt het nu: De pinguïns op het land kunnen zich niet verweren tegen de terugkerende poema. Het gevolg is een verschrikkelijk bloedbad. Het onderzoek is gepubliceerd in het blad Journal for Nature Conservation.

Grote bijtwonden

De parkbeheerders en onderzoekers volgen de pinguïnkolonie al sinds 2004. In het nieuwe onderzoek brachten ze de predatie door poema’s in kaart in de periode 2007–2010. Dat deden ze vooral door karkassen te tellen en te bekijken of ze duidelijke sporen van een poema-aanval hadden, zoals grote bijtwonden en een gebroken nek. Ze markeerden gevonden karkassen om dubbeltellingen te voorkomen en legden locaties vast met GPS. Zo konden ze ook zien waar in de kolonie de meeste aanvallen plaatsvonden.

De cijfers spreken voor zichzelf. Op basis van de tellingen schatten de onderzoekers dat poema’s in vier jaar tijd ongeveer 7.087 volwassen pinguïns doodden. Dat is samen zo’n 7,6 procent van de volwassen dieren in de kolonie in die periode. De kolonie blijkt te bestaan uit ongeveer 46.000 broedparen met meer dan 90.000 volwassen pinguïns. Bijna alle gevonden slachtoffers waren volwassen dieren.

Wat het beeld extra wrang maakt: veel gevonden pinguïns waren niet of maar deels opgegeten. Dat wijst op zogeheten ‘surplus killing’. Dat betekent dat een roofdier meer dieren doodt dan het op dat moment nodig heeft als voedsel. Het gebeurt vooral als prooien heel makkelijk te vangen zijn.

Makkelijk te vangen

Hoofdonderzoeker Melisa Lera van de University of Oxford zegt: “Het aantal karkassen dat we vonden is overweldigend. En doordat veel dieren niet werden opgegeten lijkt het erop dat poema’s meer pinguïns doden dan ze nodig hebben. Je ziet iets vergelijkbaars bij huiskatten als prooien heel makkelijk te pakken zijn: dan jagen ze soms door, ook als ze het niet allemaal opeten.”

Leestip: Pinguïns in Zuid-Afrika massaal verhongerd: populatie compleet ingestort

De onderzoekers zagen bovendien dat de aanvallen niet overal even vaak gebeurden. Alhoewel de hele kolonie last heeft van de poema’s blijkt uit het onderzoek dat vooral de pinguïns die aan de randen leven ten prooi vallen. Vooral in de buurt van ravijnen ging het mis: dat zijn plekken waar poema’s makkelijker de kolonie in kunnen komen.

De onderzoekers waarschuwen dat de echte aantallen waarschijnlijk veel hoger liggen. Een poema kan een prooi verslepen, en dieren die helemaal worden opgegeten of snel worden gevonden door aaseters tel je niet meer terug.

Grootste dreiging komt van binnenuit

Het team sluit hun onderzoek af met een verrassende conclusie. Naderhand stopten ze de gegevens ook in verschillende populatiemodellen. Daarmee kun je verkennen hoe een populatie zich op lange termijn kan ontwikkelen onder verschillende omstandigheden. Uit die berekeningen blijkt dat poema’s, hoe dodelijk ze ook zijn, de kolonie waarschijnlijk niet in hun eentje richting uitsterving kunnen duwen.

In plaats daarvan lijkt de grootste dreiging van binnenuit te komen. Daarvoor zijn twee factoren belangrijk: hoeveel jongen er elk jaar geboren worden en hoeveel jonge pinguïns volwassen worden. Alleen in hele ongunstige scenario’s is er sprake van een serieuze kans dat de kolonie sterk krimpt of zelfs verdwijnt. In zulke situaties maakt de aanwezigheid van de poema’s de kans op uitsterving wel groter.

De natuurbeheerders in het gebied staan daarmee voor een nieuwe uitdaging. Zo zegt teamlid Jorgelina Marino: “We zien hier een nieuwe uitdaging voor natuurbescherming. Roofdieren die terugkeren ontmoeten prooien die daar lang niet mee te maken hadden. Dan moet je goed begrijpen wat dat betekent voor alle soorten in het gebied.”

De strategie lijkt voor nu helder: het team wil ervoor zorgen dat jonge pinguïns het overleven en dat pinguïnstellen veel broedsucces hebben. Om dat te bereiken willen ze zich meer focussen op het monitoren van verschillende omgevingsfactoren die daar invloed op kunnen hebben.

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Satellietfoto’s en toeristenbeelden kunnen gebruikt worden om pinguïnkolonies in kaart te brengen en Keizerspinguïns zien hun voortplanting massaal misgaan, omdat het zee-ijs onder hun pootjes verkruimelt vóór hun jongen een waterdicht verenpak hebben . Of lees dit artikel: Deze pinguïns blijken meer dan tienduizend dutjes per dag te doen .

Schrijf je in voor de nieuwsbrief!
Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week?
Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: