Extra pensioenpotje

Welke aanbiedingen kun je beroepshalve wel of niet aannemen? Het is een gewetensvraag die ik als columnist alleen maar via enkele prangende voorbeelden kan beantwoorden.

Stel dat de omroep Ongehoord Nederland mij met een lucratief aanbod aan een van zijn ongehoord stompzinnige programma’s wil verbinden.  ,,Een pittig kollumpje met politieke duiding’’, zegt de chef van Ongehoord Nieuws terwijl hij mij knipogend een blanco cheque overhandigt.

Ik ben op slag een vermogend man geworden, besef ik, maar kan ik het maken tegenover mijn lezers, mijn hoofdredactie en, niet te vergeten, mijzelf? Het antwoord is, helaas, al bekend: néé.

Lastiger voorbeeld: GroenLinks-PvdA vraagt mij om een column voor een  campagne ter verbreiding van haar nieuwe naam. ,,Uw vrouw was toch ook lid?’’, probeert men. ,,Maar ik niet’’, zal ik antwoorden. ,,Ik ben in de eerste plaats columnist en daarom geneigd pas over jullie nieuwe naam te schrijven als ik hem erg lelijk vind. Helaas is die nieuwe naam mij op het moment van dit gesprek nog niet bekend. Mocht het inderdaad ‘Progressief Nederland’ worden, dan vraag ik me af of jullie daarmee de arbeidersklasse die jullie verlaten heeft, kunnen terugwinnen.’’

Kortom, de wenselijkheid van meedoen aan (reclame)campagnes is sterk afhankelijk van de beroepsgroep waarin je je bevindt. Voor bijvoorbeeld een acteur gelden andere criteria dan voor een journalist. Ik denk aan de  voortreffelijke acteur Jacob Derwig, die veel reclame maakt  voor de bank en beleggingsinstelling Brand New Day in hun spotjes voor  een pensioenverzekering. Zijn voorgangers, zoals Sander Schimmelpenninck en Jeanine Abbring, beiden werkzaam in de journalistiek, kregen destijds kritiek van vakgenoten, maar Derwig bleef gespaard.

Toch moet Derwig niet vreemd opkijken als hij in het theater reacties krijgt, bij voorbeeld als hij Othello speelt in de gelijknamige tragedie van William Shakespeare. Othello gaat over een Moorse generaal die door de machinaties van zijn vaandrig Jago eerst zijn jonge vrouw Desdemona vermoordt en vervolgens zelfmoord pleegt. ,,Hij doorsteekt zich’’, schrijft de vertaler, Bert Voeten. Voor hij op het bed valt en sterft, spreekt Othello deze laatste woorden:  ,,Voor ik je doodde heb ik je gekust – nu vind ik in een kus mijn eigen dood.’’

Als Derwig deze pathetische woorden nu als acteur zou uitspreken, kan hij verwachten dat iemand in de zaal denkt en misschien zelfs hardop uitspreekt: ,,Gelukkig heb jij je extra pensioenpotje nog!’’

Terug naar de journalistiek: er zijn nog andere verleidingen dan die van de reclame. Er laait nu veel kritiek op over de logeerpartij van het koninklijk echtpaar bij president Trump. Ik wil me best in het koor van de klagers voegen, maar tegelijkertijd doemt in mijn fantasie de onweerstaanbare vraag op: wat zou ik als columnist doen als Trump mij zou vragen: ,,Ik vind die stukkies van jou wel leuk, Pete Hegseth leest ze me soms voor, want zelf lezen kan ik niet. Zou jij ze zelf hier op het Witte Huis aan me willen voorlezen?’’

Ik moet bekennen dat ik het vliegtuig al zou boeken nog voor hij was uitgesproken. Want voor een leuk stukje doe ik een moord, eventueel, net als Othello, op mezelf.