Gemeenteraad Maashorst stemt ondanks felle weerstand in met azc in Uden

Halverwege de vergadering van maandagavond nam wethouder Gijs van Heeswijk (Jong Maashorst) het woord. Hij vertelde hoe het gemeentebestuur de discussie over asielopvang, die tijdens deze vergadering wordt afgesloten, heeft beleefd. Zij zijn „de kop van jut” geworden, zegt de wethouder, met name de burgemeester. Niet alleen via „online haat”. 

Het „ultieme dieptepunt”, zegt Van Heeswijk, is dat tegenstanders van de asielopvang aan de deur zijn geweest bij leden van het gemeentebestuur. Zij hebben zich daardoor belemmerd gevoeld hun ambt uit te voeren, vertelde de wethouder, en waren liever niet bij de vergadering geweest. Dat geldt voor meerdere wethouders en raadsleden, vulde burgemeester Hans van der Pas na afloop aan tegenover NRC.

De raadsleden stemden maandag over een vergunning voor een nieuw asielzoekerscentrum in Uden, voor driehonderd vluchtelingen die momenteel in een Van der Valk-hotel worden opgevangen. Daar loopt het contract komende oktober na drie jaar af. 

De stemming was het sluitstuk van een verhitte discussie die twee jaar duurde. Het was ,,een heel intensief en heel emotioneel traject”, zei Emiel Jozephs, fractievoorzitter van de grootste partij Jong Maashorst, voor de vergadering tegen NRC. Het heeft „diepe indruk” op hem gemaakt. „Dit is de Champions League, alles ligt onder een vergrootglas.” Karin Francken, fractievoorzitter VVD, vooraf tegen NRC: „Ik ben ergens ook wel blij als het vanavond achter de rug is.”

Onrust

De gemeenteraad koos, vorig jaar mei, voor de nieuwbouwlocatie naast een sportpark in Uden. Omwonenden maken zich zorgen over hun veiligheid. Een maand ervoor liep een demonstratie uit de hand. Terwijl burgemeester Van der Pas in de Kruisherenkapel uitleg gaf aan omwonenden, verrichte de politie buiten zes aanhoudingen. Er werd met glas, stenen en vuurwerk gegooid. Agenten werden bespoten met pepperspray. Van der Pas beëindigde de demonstratie, de ME werd ingezet.

Afgelopen donderdag spraken de raadsleden al in een commissievergadering over de vergunning voor het nieuwe azc. Het was onrustig. Een schreeuwende man werd door plaatsvervangend voorzitter Francken verwijderd uit de zaal.

De fractie van Francken nam donderdag niet deel aan de vergadering. Terwijl zij het debat leidde, zaten de andere twee VVD’ers naast de toeschouwers op de publieke tribune. Die raadsleden, tegen opvang op de aangewezen plek, vonden dat ze niets meer voor hun achterban konden betekenen. „Het was een gelopen race”, aldus Francken. 

Lees ook

Lokale politici voelen zich door Den Haag ‘in de steek gelaten’ bij asielprotesten: ‘Wij staan hier in de frontlinie’

Maandagavond werd er gestemd. Deze keer deed de VVD wel mee aan de raadsvergadering, omdat de achterban dat had gevraagd. Op de publieke tribune zaten vijftig toeschouwers. Daarachter stonden beveiligers, deze avond in grotere getale aanwezig dan bij andere vergaderingen, om te voorkomen dat toeschouwers camera’s in het gezicht van raadsleden hielden en zouden sissen of joelen, zoals bij eerdere vergaderingen gebeurde. Er stonden kartonnen bekertjes, zodat er niet met glazen gegooid kon worden. Buiten stonden politiebusjes. Spandoeken van toeschouwers waren ingenomen.

Burgemeester Van der Pas, naar wie tijdens een eerdere vergadering „dictator” werd geroepen, waarschuwde maandagavond de publieke tribune. „U mag uw voor- of afkeur voor u houden”, zei de burgemeester. „Geen gejuich, geen geklap, geen boegeroep. Dat zijn de afspraken.” Ook deze maandagavond, benadrukt Van der Pas, moeten raadsleden zonder last of ruggespraak kunnen stemmen.

De burgemeester zag het afgelopen twee jaar als zijn taak om raadsleden een veilig gevoel te geven. Hij was „een luisterend oor”, zei fractievoorzitter Jozephs, die met persoonlijke dreiging te maken kreeg. Afgelopen week verscheen zijn foto nog in een Facebook-post, waarin de voorstanders van de nieuwe locatie op een rijtje werden gezet door een tegenstander. Ook Bas Keijzer (KOMPAS Maashorst) stond daartussen. „Dat heb ik als intimiderend ervaren”, zei hij maandag in de vergadering. Er werd schamper gelachen op de tribune.

Gemeenteraadsverkiezingen

De meeste raadsleden wilden over de opvang beslissen voordat op 18 maart de verkiezingen plaatsvinden. En niet het besluit daaroverheen tillen, zoals andere gemeenten doen in asieldossiers. „Dat gaat niet in verkiezingstijd, zonder raad en daarna met een nieuwe raad”, zei fractievoorzitter Jozephs van Jong Maashorst. 

Alleen de VVD wilde na de verkiezingen beslissen. „Omdat het zo’n lastig en precair onderwerp is”, zei fractievoorzitter Francken. „Het is heel moeilijk als dat richting de verkiezingen politiek wordt gemaakt.” Dat doet de VVD juist, zei Jozephs. „Zij vertragen het bewust.” Ook tegenstanders van de opvanglocatie Forum voor Democratie, Gewoon Uden en SP verwezen in de twee afsluitende vergaderingen naar de verkiezingen.

Lees ook deze column

Feiten over asielmigratie dreigen zinloos te worden

Burgemeester Van der Pas, vooraf tegen NRC: ”Tegenstanders proberen de gekste dingen uit te halen om zo’n dossier van de agenda te krijgen. Of om een besluit uit te laten stellen. En van uitstel komt afstel.” De kritiek van oppositiepartijen dat het gemeentebestuur geen andere alternatieve locaties heeft voorgedragen, pareert Van der Pas: de raad heeft de uitgangspunten voor de voorgelegde locatie bepaald. En, zegt hij: „Als je tien locaties in de lucht gooit, houd je er nul over.”

Had de burgemeester dingen anders gedaan, terugblikkend? De gemeente had nog duidelijker kunnen maken dat bewoners geïnformeerd en geraadpleegd worden, zegt Van der Pas, en dat hun suggesties niet altijd haalbaar of betaalbaar zijn. „De vraag blijft: wat had wel geholpen?”

Maandag bleef het rustig. Een enkele toeschouwer riep zachtjes „boe” tijdens de stemming, waarin de coalitiepartijen zoals verwacht aan een meerderheid kwamen voor de vergunningverlening. Toen de raad begon aan het tweede en laatste onderwerp, over het gebrek aan ruimte om carnavalswagens te bouwen, was de publieke tribune leeggestroomd.