Het goedbedoeld vrijlaten van slanke lori’s loopt vaak fataal af

Het klinkt logisch om geredde dieren na een tijd weer los te laten in het wild. Een nieuw onderzoek laat nu zien dat in drukke gebieden dat vaak fataal uitpakt.

Een nieuwe studie in het vakblad Global Ecology and Conservation laat zien dat het niet altijd een goed idee is om geredde dieren later weer vrij te laten. Zo blijken voor de Bengalese slanke lori (Nycticebus bengalensis) zulke acties vaak dramatisch af te lopen.

Illegaal huisdier

Slanke lori’s zijn kleine primaten met grote ogen. Hun ‘schattige’ uiterlijk maakt ze heel geliefd als huisdier. Het probleem? Alle soorten slanke lori’s staan op de lijst van bedreigde diersoorten van de IUCN, waardoor het illegaal is om ze als huisdier te nemen. Daarom proberen veel mensen een slanke lori te ‘scoren’ via de zwarte markt. Dat komt zoveel voor dat slanke lori’s behoren tot de meest verhandelde primaten ter wereld. Om dat tegen te gaan worden er wereldwijd veel reddingsprojecten opgezet. In veel gevallen worden ze naderhand dan weer vrijgelaten.

Uit een nieuw onderzoek blijkt echter dat zulke goedbedoelde vrijlatingen niet altijd gunstig zijn voor de dieren zelf. Een team van wetenschappers en natuurbeschermers volgde in een nationaal park in het noordoosten van Bangladesh wat er gebeurde met negen vrijgelaten Bengalese slanke lori’s.

De uitkomst: bijna alle slanke lori’s kwamen op gruwelijke wijze aan hun einde. Drie lori’s stierven al binnen tien dagen. Nog eens vier dieren gingen binnen zes maanden dood. Naderhand konden de onderzoekers van de zeven overleden slanke lori’s er maar vier terugvinden. De teruggevonden slanke lori’s zijn waarschijnlijk gedood door andere slanke lori’s.

Ernstige bijtwonden

Dat klinkt misschien vreemd, want waarom zouden zulke schattige dieren elkaar aanvallen? Het antwoord: slanke lori’s zijn sterk territoriaal. Daarnaast beschikken slanke lori’s nog over een andere eigenschap: ze zijn de enige giftige primaat ter wereld. Ze hebben scherpe tanden waarmee ze anderen makkelijk kunnen vergiftigen en doden.

Leestip: Net ontdekt en nu al bedreigd: deze primaat in Myanmar

Bij de teruggevonden dieren zagen de onderzoekers duidelijke bijtwonden aan het hoofd, het gezicht en de vingers. Dat wijst erop dat er fel is gevochten, waarschijnlijk omdat de nieuwkomers onbedoeld terechtkwamen in het territorium van andere slanke lori’s. De twee slanke lori’s die nog wel leven wisten die aanvallen te omzeilen door zich snel naar gebieden te verplaatsen waar nog geen slanke lori’s zaten.

Continu aan het rennen

De onderzoekers ontdekten nog een ander patroon: slanke lori’s die langer in gevangenschap hadden gezeten leefden na hun vrijlating gemiddeld korter. Ook gedroegen de vrijgelaten dieren zich duidelijk anders: ze bleken continu in beweging te zijn, alsof ze constant aan het rennen waren. Dat kan betekenen dat vrijgelaten slanke lori’s veel stress ervaren in het wild, of dat ze moeite hebben om na hun terugkeer weer een normaal ritme te vinden.

Hoofdonderzoeker Anna Nekaris van Anglia Ruskin University zegt: “We nemen vaak aan dat het vrijlaten van een gered dier altijd positief is. Maar voor sterk territoriale soorten kan zo’n vrijlating al snel fataal zijn. Veel bedreigde diersoorten worden vrijgelaten omdat het publiek dat graag ziet. Maar voor de Bengalese slanke lori is dat niet altijd de beste keuze.”

Een dumpplek voor dieren

Teamlid Hassan Al-Razi werkt in Bangladesh voor de NGO Plumploris e.V. Hij zegt: “Dieren worden vaak vrijgelaten omdat het de makkelijkste optie is, niet omdat het ecologisch ‘juist’ is. Bepaalde gebieden zijn daardoor veranderd in een soort van ‘dumpplaats’ en eigenlijk al lang niet meer geschikt als een plek om dieren uit te zetten.”

Het team wijst er ook op dat grotere dieren, zoals grote katten, vaak regelmatig worden gecontroleerd na hun vrijlaten. Voor kleinere soorten gebeurt dat echter lang niet altijd. Daardoor hebben wetenschappers en organisaties niet altijd door dat het uitzetten van een dier ook rampzalige gevolgen kan hebben.

De onderzoekers pleiten daarom voor strengere regels. Denk aan een verplichte beoordeling van een gebied en een degelijke voorbereiding die past bij een soort. Daarnaast pleiten ze er ook voor dat alle vrijgelaten dieren verplicht gemonitord moeten worden voor een langere periode na hun vrijlating.

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Dronken aap-hypothese bevestigd: chimpansees drinken dagelijks een borreltje of twee en Slimme slingeraapjes vertellen elkaar waar het lekkerste fruit hangt . Of lees dit artikel: Apen houden zogenaamd theekransje: verbeeldingskracht blijkt niet uniek voor mensen .

Schrijf je in voor de nieuwsbrief!
Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week?
Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: