Vegetariërs lopen minder risico op vijf soorten kanker

Een vegetarisch dieet wordt vaak in verband gebracht met gezondheidsvoordelen. Maar wat betekent het precies voor het risico op kanker? Een megastudie komt nu met een genuanceerd antwoord: vegetariërs lopen een lager risico op verschillende vormen van kanker, maar bij één specifieke kankersoort is de kans juist groter.

Voor de analyse hebben Oxford-onderzoekers gegevens van meer dan 1,8 miljoen mensen uit drie continenten samengevoegd. Daarmee is het de grootste studie ooit op dit gebied. Ze vergeleken het risico op zeventien verschillende vormen van kanker voor vijf diëten: veganistisch, vegetarisch, pescotarisch (wel vis), alleen gevogelte (dus geen rood of bewerkt vlees) en alle soorten vlees.

Vegetariërs bleken ten opzichte van vleeseters een duidelijk lager risico te hebben op meerdere kankersoorten. Zo was het risico op alvleesklierkanker 21 procent lager, op borstkanker 9 procent en op prostaatkanker 12 procent lager. Ook de kans op nierkanker was 28 procent kleiner en die op multipel myeloom (de ziekte van Kahler) zelfs 31 procent. Daar staat echter een opvallende bevinding tegenover: vegetariërs hadden bijna een verdubbeld risico op plaveiselcelcarcinoom in de slokdarm.

Voor een reeks andere kankersoorten, waaronder darmkanker, maagkanker, leverkanker, longkanker bij nooit-rokers, baarmoederkanker, eierstokkanker en blaaskanker, werden geen verschillen gevonden tussen vegetariërs en vleeseters. Dat is opmerkelijk, aangezien rood en bewerkt vlees al langer in verband worden gebracht met darmkanker.

Veganisten: ander patroon

Bij veganisten werd een ander patroon zichtbaar. Zij hadden gek genoeg een hoger risico op darmkanker dan vleeseters. Voor de andere onderzochte kankersoorten waren er geen duidelijke verschillen.

Hoofdonderzoeker Aurora Perez Cornago noemt mogelijke verklaringen: “Vegetariërs eten doorgaans meer fruit, groenten en vezels dan vleeseters en geen bewerkt vlees, wat kan bijdragen aan een lager risico op sommige kankers”, zegt zij. “Het hogere risico op plaveiselcelcarcinoom van de slokdarm bij vegetariërs en darmkanker bij veganisten kan samenhangen met een lagere inname van bepaalde voedingsstoffen die overvloediger aanwezig zijn in dierlijke producten. Verdere studies zijn nodig om te begrijpen wat precies achter deze verschillen zit.”

Ook pescotariërs en kip-eters onderzocht

Niet alleen vegetariërs en veganisten werden onder de loep genomen. Pescotariërs hadden een lager risico op borst- en nierkanker en op darmkanker. Kip-eters bleken een lager risico op prostaatkanker te hebben.

Maar onderzoeker Yashvee Dunneram benadrukt dat voorzichtigheid is geboden. “Onder de 72.000 vegetariërs en veganisten in onze studie waren de aantallen voor sommige kankersoorten klein, wat de zekerheid van bepaalde bevindingen beperkt”, zegt ze. “Bovendien verschillen voedingsinname en dieetkwaliteit sterk binnen en tussen vegetarische populaties. Onze volgende uitdaging is om meer gegevens over veganistische diëten te verzamelen en meer data uit andere delen van de wereld.”

Geen zwart-witverhaal

Ook buitenstaanders reageren op de resultaten. Helen Croker, directeur bij het World Cancer Research Fund International, noemt het onderzoek “het meest uitgebreide bewijs tot nu toe” voor een verhoogd kankerrisico bij bepaalde diëten. “De resultaten suggereren dat niet-vleesdiëten samenhangen met een lager risico op sommige kankers, maar niet op alle. Dat onderstreept belangrijke verschillen tussen kankertypen en de rol van verschillende voedingspatronen.”

Haar praktische advies blijft helder: “Voor een betere bescherming tegen kanker is het verstandig maaltijden te baseren op volkorenproducten, peulvruchten, fruit en groenten, bewerkt vlees te vermijden en rood vlees te beperken.”

Groeiende groep vegetariërs

Gelukkig zijn er ook steeds meer mensen die hun vleesinname matigen. “Er zijn ongeveer drie miljoen vegetariërs in het Verenigd Koninkrijk en de interesse voor vegetarisch eten groeit wereldwijd”, zegt ook onderzoeker Tim Key, emeritus hoogleraar epidemiologie bij Oxford Population Health. “Kanker is wereldwijd een van de belangrijkste doodsoorzaken en verantwoordelijk voor bijna een op de zes sterfgevallen. Een voedingspatroon, rijk aan fruit, groenten en vezels en met weinig bewerkt vlees, wordt aanbevolen om het kankerrisico te verlagen.”

De nieuwe studie laat echter zien dat de relatie tussen voeding en kanker complex is. Minder vlees eten kan voordelen hebben, maar een vegetarisch of veganistisch dieet is geen garantie op een lager kankerrisico in het algemeen. Verdere verbetering van voedingsadviezen vraagt om nog meer data en vooral om beter inzicht in wat mensen precies eten binnen hun gekozen dieet.

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Matige inname van rood vlees verhoogt alsnog het risico op darmkanker en 40 procent van kanker is te voorkomen, maar niet door gezonder te leven alleen. Of lees dit artikel: Zo ongezond kan vlees zijn: zelfs het eten van twee plakjes ham per dag verhoogt al het risico op diabetes.

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: