Het rondje om de maan van Artemis II in zeven momenten

3 dagen geleden 1

De lunar flyby van Artemis II is volbracht. De vier NASA-astronauten draaiden in hun Orion-capsule gedurende zo’n zes uur in een halve cirkel rondom de maan, waarvan veertig minuten zonder contact met mission control op aarde. Ze reisden verder van huis dan ooit tevoren, tot een afstand van 406.771 kilometer. Daarmee verbraken ze het record uit 1970, van hun collega-astronauten van Apollo 13. De missie, die een testvlucht was voor een later geplande maanlanding, verliep geheel volgens plan. Zeven gebeurtenissen vielen op.

1‘Zien wat nog nooit een mens gezien heeft’

„The Artemis II crew are the first to see the far side [of the moon] with human eyes”, meldt de NASA op X, uren voor de Orion-capsule aan het rondje om de maan begint. Met de nadruk op menselijke ogen inderdaad, want al in 1959 nam de Russische sonde Luna 3 de allereerste foto’s van de achterkant van de maan. Dat waren nog wazige plaatjes vol ruis, maar duidelijk genoeg om te concluderen dat de voor- en achterkant van de maan er heel verschillend uitzagen. Na een reeks ruimtesondes aanschouwden de eerste mensen de achterkant van de maan tijdens Apollo 8, in 1968. Een halve eeuw eerder dus dan de vier astronauten van Artemis II.

Waar komt die NASA-tweet dan vandaan? Dat heeft te maken met de afstand waarop de Orion-capsule rondom de maan vloog. Waar de astronauten van Apollo 8 nog zo’n honderd kilometer boven het maanoppervlak scheerden, vond de lunar flyby van Artemis II veel hoger boven de maan plaats, op zo’n 6.500 km afstand. Op zo’n afstand is de gehele achterzijde te zien, en hebben de astronauten dus een beter overzicht dan hun collega’s vijftig jaar geleden hadden.

2Notitieblok

De achterkant van de maan ziet er heel anders uit dan de voorkant: de voorkant is getekend door donkere maanzeeën, terwijl de achterkant bezaaid is met kraters. De maan draait even snel om zijn as als om de aarde, en staat dus altijd met dezelfde kant naar de aarde toe gericht.

De astronauten hebben het gehele oppervlak van de maan in de gaten gehouden, in shifts van een uur, waarbij twee astronauten steeds met camera’s en een notitieblok vastlegden wat ze opviel aan het maanoppervlak. De astronauten ondergingen vooraf een spoedcursus geologie, om hun bevindingen zo effectief mogelijk door te geven aan een team van wetenschappers op aarde.

3Een emotioneel moment

Baanbrekende wetenschappelijke ontdekkingen bleven uit, voornamelijk omdat de achterzijde van de maan al gedetailleerd in beeld is gebracht door onbemande sondes als NASA’s eigen Lunar Reconnaissance Orbiter. Wel hebben de astronauten gedurende hun tijd achter de maan met het blote oog drie nieuwe kraters ontdekt. Via NASA’s livestream noemde astronaut Jeremy Hansen één van de kraters Caroll, naar de vrouw van commandant-astronaut Reid Wiseman, die in 2020 aan kanker overleed. Op de beelden is te zien dat zijn collega’s Wiseman omhelzen in een gewichtsloze groepsknuffel.

4Veertig minuten geen contact

Alle communicatie met de capsule verloopt via NASA’s Deep Space Network, een set radiotelescopen waarmee het ruimtevaartagentschap ook contact houdt met ruimtemissies als de Parker Solar Probe en ruimtetelescoop James Webb. Gedurende veertig minuten tijdens de flyby blokkeerde de maan het signaal, en waren de astronauten even de meest geïsoleerde mensen in het universum. Bij het terugkeren van het contact vertelde Wiseman hoe de crew gebruikmaakte van dit moment: „We verzamelden ons even met zijn vieren, en aten samen een koekje. Daarna gingen we weer aan de slag.”

5Een ‘zonsverduistering’

Tegen het eind van de flyby blokkeerde de maan de zon, en ervoeren de astronauten een volledige zonsverduistering. Omdat de maan dichterbij staat, beslaat die een groot deel van de hemel, waardoor de eclips een uur duurt. Op aarde duren zonsverduisteringen maximaal zeven minuten en dertig seconden. De astronauten maken gebruik van het moment om de atmosfeer van de zon, de corona, te bestuderen. Zonder het felle zonlicht zien ze slechts de sterren, een aantal planeten, en earthshine: zonlicht dat weerkaatst op het aardoppervlak. Piloot Victor Glover doet verslag: „Een indrukwekkend gezicht. Wauw. Het is geweldig.”

6Trumps telefoontje

Toen de astronauten achter de maan vandaan kwamen, werden ze direct opgebeld door de Amerikaanse president Trump. „Vandaag schrijven jullie geschiedenis en maken jullie Amerika heel trots. We hebben een hoop dingen om trots op te zijn de laatste tijd, maar wat jullie doen is uniek.” In een gesprek van zo’n twaalf minuten feliciteerde hij de astronauten, loofde zijn eigen ruimtevaartbeleid en NASA-topman Jared Isaacman, en sloot af met een uitnodiging: „I’ll see you in the oval office.”

7Stuiteren op de dampkring

Tegen de tijd dat de Orion-capsule terugkeert op aarde, op 10 april, koppelt de servicemodule af en raast alleen de kegelvormige bemanningsmodule van het ruimteschip met een duizelingwekkende snelheid de dampkring in. Dat gaat met zo’n 40.000 kilometer per uur, een snelheidsrecord voor een bemenste ruimtevlucht. Om af te remmen zal de kegel een paar keer op de dampkring stuiteren, vergelijkbaar met een platte steen die over een vijver stuitert, waarna een reeks parachutes de snelheid verder verlaagt. Na een onstuimige twintig minuten in de dampkring landen de astronauten met een snelheid van zeventien kilometer per uur in de Stille Oceaan, waar ze worden opgepikt.

Lees het hele artikel