Iedereen denkt dat klimaat polariseert, maar cijfers vertellen iets heel anders

Het verschil van mening over klimaatverandering onder Nederlanders is de afgelopen veertig jaar niet toegenomen, maar juist afgenomen.

Dat blijkt uit onderzoek van sociologen van de Radboud Universiteit, gepubliceerd in tijdschrift Nature. Ook vonden ze geen bewijs dat groepen Nederlanders met verschillende opleiding qua klimaatmening steeds verder uit elkaar zouden liggen.

Data van de afgelopen veertig jaar

De onderzoekers keken naar opvattingen over het klimaat van ruim 50.000 Nederlanders tussen 1986 en 2023. Het ging om antwoorden op vragen en stellingen als ‘ik maak me zorgen om het klimaat’ en ‘de overheid doet voldoende om klimaatverandering tegen te gaan’. “We onderzochten daarbij hoe Nederlanders tussen 1986 en 2023 zijn veranderd in hun houding ten opzichte van het klimaat en of deze meningen verder uit elkaar zijn gaan liggen. Dus of er sprake was van toenemende polarisatie”, vertelt onderzoeker Anushka Peelen.

Uit die vergelijking bleek dat het klimaat juist niet voor een grotere polarisatie zorgde, maar dat mensen dichterbij elkaar zijn gekomen wat betreft hun klimaatmening. “Steeds meer mensen nemen klimaatverandering serieus en daarin hebben ze elkaar de afgelopen jaren meer gevonden”, stelt de onderzoeker.

Leestip: Waarom het ‘klimaatgedram’ echt ergens over gaat | COP30

Als voorbeeld geeft Peelen de stelling dat iemand zich zorgen maakt over klimaatverandering. 23 procent van de Nederlanders maakte zich tien jaar geleden helemaal geen, of niet zo veel zorgen om klimaatverandering. In datzelfde jaar gaf ook 23 procent aan zich extreem veel zorgen te maken om klimaatverandering. “Kijken we naar dezelfde vraag in 2023, is de groep die zich geen of niet veel zorgen maakt gekrompen naar 19%, terwijl de groep Nederlanders die zich (extreem) veel zorgen maakt gegroeid is naar 35%. Er is bovendien minder variatie in deze opvatting gekomen, wat duidt op afnemende polarisatie”, concludeert Peelen.

Lopen onze meningen echt zo ver uiteen?

Dat is nogal opvallend, stelt de socioloog. “Uit verschillende rapporten, waaronder van het SCP, blijkt dat Nederlanders het idee hebben dat onze houdingen steeds verder uit elkaar liggen en wellicht onoverbrugbaar worden.” Ook onderzoek in opdracht van Sire laat zien dat 80 procent van de Nederlanders het gevoel heeft dat er een recente stijging van polarisatie is.

“Wij tonen dat de daadwerkelijke polarisatie helemaal niet verder is gestegen: de meeste mensen zijn het bijvoorbeeld qua klimaat meer met je eens dan je denkt. Hoewel de belevingen van polarisatie pessimistisch kunnen stemmen, is het hoopvol om te weten dat men het juist meer eens is geworden over klimaatverandering. “

Een kloof tussen opleidingsniveau’s

Ook blijkt uit het onderzoek dat er wat betreft dit onderwerp geen grotere kloof is gekomen tussen basis-, midden- en hoogopgeleiden in de afgelopen veertig jaar. “De leefwerelden van mensen met en zonder academische opleiding zouden volgens verschillende wetenschappers steeds verder gescheiden raken”, vertelt Peelen.

“Onze resultaten demonstreren dat basis-, midden- en hoogopgeleiden over de tijd niet verder van elkaar zijn gaan verschillen in hun meningen over het klimaat. Als het gaat om het klimaat weten praktisch en theoretisch geschoolden elkaar wel degelijk te vinden.”