Koelbloedige Australian Open-winnaar Rybakina droomde nooit van grandslamtitel

Koelbloedig, zo wordt Elena Rybakina vaak omschreven, en koelbloedig is ze, als ze zichzelf met een zoveelste ace bekroont tot kampioene van de Australian Open. In drie sets wint ze de finale van de nummer 1 van de wereld, Aryna Sabalenka. De 26-jarige Kazachstaanse viert vervolgens ook haar overwinning onderkoeld: een gebalde vuist, een kleine glimlach. Wie net op dat moment de tv aanzet, zou vermoedelijk niet geraden hebben dat ze zojuist een grandslamtoernooi heeft gewonnen.

De finale was een battle of the hard hitters, een strijd tussen de twee vrouwen met misschien wel de krachtigste slagen van de hele tour. Beiden staan bekend om hun agressieve, dominante spel vanuit het achterveld. Het waren de forehands vol topspin van Sabalenka tegenover de snelle, vlakke slagen van Rybakina. Ze slaan veel winners, maar als het even minder loopt, kunnen die winners omslaan in ongedwongen fouten. De twee zijn aan elkaar gewaagd: van de veertien keer dat ze voor deze finale tegenover elkaar stonden, won Sabalenka er acht en Rybakina zes.

Het momentum wisselde dan ook meermaals in deze wedstrijd. Rybakina begon ijzersterk, door direct de service van Sabalenka te breken. De Wit-Russische kreeg vervolgens niet meer de kans om de achterstand in te lopen. Rybakina staat bekend als misschien wel de beste serveerder in het huidige vrouwentennis – al voor de wedstrijd had ze meer aces geslagen dan welke deelneemster aan de Australian Open ooit – en in de eerste set maakte ze goed gebruik van haar grootste wapen.

In de tweede set begon het momentum langzaam maar zeker te verschuiven. Sabalenka leek steeds meer controle over de wedstrijd te krijgen. De tweede set haalde ze binnen door acht punten op rij te winnen, waarna ze Rybakina’s service in de derde set meteen nog eens brak. Even leek het alsof de wedstrijd net zo zou eindigen als in 2023, toen de twee in Melbourne ook al streden om het kampioenschap: toen won Sabalenka met 4-6, 6-3, 6-4.

Maar het momentum wisselde weer. De service van Rybakina ging beter lopen en daarmee kwam haar vertrouwen terug. Geholpen door een aantal fouten van Sabalenka won ze de break terug, en haalde ze vijf games op rij binnen. Dat bleek voldoende: met twee ijzersterke services op rij maakte Rybakina de wedstrijd in stijl af.

Steun van Kazachstan

Dromen van een grandslamtitel deed Rybakina als kind niet. Ze werd geboren in Moskou en begon weliswaar al op vrij jonge leeftijd met de sport, maar het was lange tijd niet meer dan een hobby. School was het belangrijkst, vonden haar ouders. Een professionele carrière ambiëren behoorde eigenlijk niet tot de mogelijkheden. „Het was gewoon een manier om tijd door te brengen met vrienden na school”, vertelde Rybakina tijdens de Australian Open.

Pas rond haar 17de ontstond toch het idee om het in het proftennis te proberen. Ze kon echter niet rekenen op financiële steun van de Russische tennisfederatie, en haar ouders hadden niet genoeg geld om haar te geven wat ze nodig had. In 2018, toen ze achttien was, kwam er hulp uit een andere hoek: de Kazachstaanse tennisfederatie zag wél iets in haar. Ze accepteerde het aanbod om voor Kazachstan te gaan spelen, in ruil voor financiële steun, en nam daarbij de Kazachstaanse nationaliteit aan.

Ik wist niet wat ik moest doen, het was verbijsterend

Ze huurde een privécoach in, Stefano Vukov, een oud-tennisser, en richtte zich volledig op tennis. Dat betaalde zich vrij snel uit. In 2019 maakte ze een enorme sprong op de wereldranglijst van bijna 150 plaatsen, en in de jaren erna bleef haar ranking stijgen en begon ze toernooien te winnen. Haar eerste en tot deze Australian Open enige grandslamtitel kwam in 2022, toen ze op Wimbledon in de finale de Tunesische Ons Jabeur versloeg, op dat moment de nummer drie van de wereld.

Ook na die overwinning viel vooral haar ingetogen reactie op: dezelfde vuist, dezelfde kleine glimlach. „Ik wist niet wat ik moest doen, het was verbijsterend”, vertelde Rybakina een jaar later in een persconferentie op Wimbledon. Maar ze beschreef zichzelf ook als „een kalm mens”. „Het is gewoon mijn persoonlijkheid.”

Schorsing coach

Hoe anders is de persoonlijkheid van haar coach, Vukov, die een bron van controverse is rondom de verder zo oncontroversiële Rybakina. Vlak voor de US Open van 2024 werd bekend dat Rybakina en Vukov hun samenwerking hadden stopgezet. In januari van het jaar erop kondigde de WTA, de bond voor het professionele vrouwentennis, aan dat Vukov voor onbepaalde tijd geschorst was en niet meer aanwezig mocht zijn bij toernooien. Uit onderzoek zou zijn gebleken dat de coach de gedragsregels van de WTA zou hebben geschonden. De WTA heeft nooit openbaar gemaakt wat er precies was voorgevallen, maar volgens een reconstructie van The New York Times zou het gaan om fysiek en verbaal geweld en het misbruiken van zijn machtspositie.

Rybakina heeft zelf altijd ontkend dat er problemen waren. Ze liet weten dat ze Vukov juist graag weer had willen toevoegen aan haar team. Vukov ging in beroep tegen de schorsing en kreeg in de zomer van vorig jaar gelijk. De schorsing werd opgeheven en de Kazachstaanse ging weer met haar oude coach aan de slag. En hoewel veel mensen in de tenniswereld nog altijd vraagtekens zetten bij de samenwerking tussen de twee, houdt Rybakina vol dat er niets aan de hand is.

Na flink wat gekwakkel in 2024 – Rybakina moest zich in totaal acht keer terugtrekken tijdens grote toernooien wegens blessure of ziekte – leek de stabiliteit in 2025 langzaam maar zeker terug te komen, met als perfecte afsluiter de winst van de WTA Finals, het toernooi waaraan de acht beste speelsters van het seizoen meedoen. Ook daar versloeg ze in de finale Aryna Sabalenka in drie sets.

Die goede vorm heeft ze duidelijk meegenomen naar het nieuwe jaar. In de schaduw van titelfavoriet Sabalenka, maar ook Iga Swiatek en Coco Gauff, kwam ze relatief onopgemerkt steeds verder in het toernooi, zonder daarbij een set te verliezen. Na deze knappe overwinning zullen alle ogen voorlopig op de bescheiden Rybakina gericht zijn.