Onrust over koers Noordbrabants Museum: onderzoek wordt ingesteld

Het Noordbrabants Museum in Den Bosch stelt een onderzoek in naar aanleiding van onvrede onder het personeel. 21 medewerkers en oud-medewerkers beklagen zich in een brief over de werkcultuur en het functioneren van de directeur. Zij uiten in de brief, die dateert van eind vorig jaar, hun zorgen over de toekomst van het museum.

In de anonieme brief, waarvan het Brabants Dagblad deze week melding maakt, staat onder meer dat de medewerkers zich zorgen maken over het ziekteverzuim door hoge werkdruk, dalende bezoekersaantallen en het functioneren van directeur Jacqueline Grandjean. De situatie zou „onwerkbaar” zijn. De medewerkers vinden dat er sprake is van een angstcultuur, en dat het museum reputatieschade oploopt door het beleid van de directeur. Zo zou het Antwerpse Rubenshuis de toezegging voor het uitlenen van een schilderij hebben ingetrokken door gebrekkige communicatie met Grandjean. Het Brabants Dagblad heeft de e-mails tussen Grandjean en de directeur van het Rubenshuis ingezien.

Het onafhankelijke onderzoek richt zich op de „structuren en patronen” binnen het museum, schrijft de raad van toezicht in een verklaring. Naast het instellen van een onderzoek heeft de raad van toezicht Hans van de Bunte aangesteld als interim-directeur om de directie te versterken. Van de Bunte is ook interim-directeur bij het Nationaal Onderwijsmuseum en gaat volgens de verklaring „processen en werkwijzes in de organisatie analyseren en begeleiden”. Een woordvoerder van het museum benadrukt telefonisch dat Van de Bunte geen taken overneemt van de huidige directeur Grandjean. Zij blijft gedurende het onderzoek verantwoordelijk voor de dagelijkse gang van zaken. Volgens de briefschrijvers is er afgelopen jaar al vaker aan de bel getrokken over de spanningen tussen Grandjean en het personeel, maar is er geen actie ondernomen.

Een museum in transitie

Jacqueline Grandjean is sinds 2022 directeur van het Noordbrabants Museum. Tussen 2012 en 2021 was ze directeur van de Oude Kerk Amsterdam, en daarvoor onder meer conservator bij het Amsterdams Historisch Museum (het huidige Amsterdam Museum). In een interview met CIMAM, een internationale organisatie voor directeuren en curatoren van moderne kunstmusea, zei ze over het Noordbrabants Museum: „Het museum is in transitie. We bewegen van een mainstream programmering naar een met meer diepte en aandacht voor de wereld om ons heen.”

Volgens de briefschrijvers is er afgelopen jaar al vaker aan de bel getrokken over de spanningen binnen het museum

Het museum wil „de kloof tussen jonge kunstenaars en gevestigde culturele instellingen dichten”: het programma ‘Brabantse Nieuwe’ toont in 2026 elk kwartaal een jonge kunstenaar die een link heeft met Noord-Brabant. In 2024 was het museum wereldnieuws door de aankoop van een oude meester: er werd toen 8,6 miljoen euro betaald voor Vincent van Goghs Kop van een vrouw. In 2024 werd het museum door 135.000 mensen bezocht. In 2023 waren dat er 250.000, volgens het museum was dat „exceptioneel hoog” door twee populaire tentoonstellingen: een over De Efteling en een over de schildersfamilie Brueghel.

Na de berichtgeving over het onderzoek laat de voorzitter van de raad van toezicht, Erik van Schagen, via de woordvoerder weten dat „een groot gedeelte van het personeel zich niet herkent in het beeld dat nu in de media geschetst wordt”. In een reactie aan het Brabants Dagblad zei de voorzitter eerder deze week: „We hoorden al eerder geluiden, maar wisten niet hoe breed gedragen die waren. Na die brief was ons dat wel duidelijk.”

Volgens de woordvoerder van het museum zijn zowel het onderzoek als de nieuwe interim-directeur vorige week van start gegaan. De resultaten van het onderzoek worden binnen zes weken verwacht.