Op de beurs eet de AI-revolutie nu ook haar eigen ouders op

Dat was schrikken op Wall Street. Maandag daalde de koers van de computer- en softwarereus IBM met maar liefst 13 procent. De reden: het AI-bedrijf Anthropic maakte bekend een toepassing te hebben ontworpen die in Cobol programmeert.

Cobol, dat klinkt als science fiction uit de jaren zestig, en dat is het in zekere zin ook. Deze programmeertaal uit 1959 werkt nog volop in de software die nog steeds het fundament vormt van de grote systemen van nu. Denk aan de financiële sector, die een van de eerste was waarin grootschalig werd geautomatiseerd.

IBM, dat eveneens uit dit tijdperk stamt, speelt daar een belangrijke rol bij. Dat het nu op dit exclusieve terrein dreigt te worden beconcurreerd door AI kwam als een schok.

Het nieuws van Anthropic viel in vruchtbare aarde. Beleggers lijken op dit moment uiterst bezorgd over de impact van kunstmatige intelligentie (AI) op het bedrijfsleven en op de wereldeconomie als geheel. Twee andere onheilstijdingen circuleerden de afgelopen tijd razendsnel. De eerste was Something big is happening, een essay van Matt Shumer, mede-oprichter van Otherside AI, dat toepassingen maakt voor kunstmatige intelligentie. Zijn boodschap klinkt inmiddels bekend: het gaat harder dan je denkt, zelfs als je al dacht dat het harder ging dan je dacht. AI’s helpen al met het bouwen van hun eigen opvolgers. En het grote publiek, dat vooral werkt met chat-AI’s, heeft geen idee hoeveel verder gespecialiseerde AI-‘agents’ er al zijn – programma’s die je met een opdracht de wereld instuurt. En dat laatste werd óók weer benadrukt in de jongste podcast van Ezra Klein van de New York Times, waarin hij sprak met Jack Clark, de mede-oprichter van Anthropic, dat bekend is van de AI Claude. 

Bij softwarebedrijven werken steeds minder twintigers: beginners wier werk al door AI kan worden gedaan, worden amper nog binnengehaald 

Nu kan het altijd nóg dystopischer en de meest recente onheilstijding die via X als een lopend vuurtje door de dealingrooms ging was een lange analyse van Citrini Research. Titel: The 2028 Global Intelligence Crisis. In deze ‘gedachte-oefening’ voorspelt oprichter James van Geelen een zware economische crisis in de eerstvolgende jaren, met sterk oplopende werkloosheid en bedrijfstakken die wankelen naarmate AI meer werk daarin overneemt. Waaronder softwarebedrijven.

De psychologische impact van Citrini, dat zijn analyse afgelopen zondag lanceerde, was groot – zeker als die wordt afgezet tegen de bescheiden reputatie van deze beleggingsadviseur. Maar op Substack, een platform waarop onder meer nieuwsbrieven worden gepubliceerd, had Van Geelen al meer dan 100.000 volgers en dat is voor een financiële nieuwsbrief veel. De auteur vertelde persbureau Bloomberg dat hij zelf verbijsterd was over de impact die de brief maandag – en de rest van de week – had. 

Er is kritiek op zijn economische voorspellingen, met name hoe de enorme productiviteitsstijging die hij voorzag door de versnellende toepassing van AI, zowel kan leiden tot een hogere economische groei als tot een steil oplopende werkloosheid. Want wie geeft dan het geld uit om de economie draaiend te houden? 

Deze week werden zulke diepere vragen op Wall Street nauwelijks gesteld. Het ging daar om de invloed van AI op de aandelenkoersen van softwarebedrijven. De aandelenindex voor die sector is sinds begin dit jaar met 20 procent gedaald – zie de IBM-crash van maandag. Maar ook een concern als Salesforce, dat bedrijfssoftware maakt die ook in Nederland veel wordt gebruikt, verloor al een kwart van zijn beurswaarde sinds begin dit jaar. In Europa verloor het Duitse SAP, branchegenoot van Salesfoce, al een zesde van zijn waarde.

Behalve softwarebedrijven zijn klantenservicediensten en uitgevers duidelijke kandidaten voor automatisering met AI. Wolters Kluwer raakte dit jaar al 25 procent kwijt en RELX 20 procent. Hoe snel de transformatie gaat, werd geïllustreerd door onderzoek van econoom Erik Brynjolfsson van Stanford. Hij liet zien dat in de VS het aandeel van twintigers in de populatie werknemers van softwarebedrijven al fors daalt, en dat geldt ook voor bedrijven in de klantenservice. Wie ervaring heeft, kortom, mag blijven zitten. Maar beginners van wie het werk vaak al makkelijk door AI kan worden gedaan, worden nauwelijks meer binnengehaald. 

Het is voor beleggers lastig om uit te maken wie er uiteindelijk wint of verliest op de beurs. Want veel softwaregiganten hebben zich óók vol in de AI gestort. Is Microsoft nu een softwarereus (ja), of een van de bedrijven die ver zijn met kunstmatige intelligentie (ook)? Het bedrijf is dit jaar met 17 procent in koers gedaald, maar doet het op de beurs wél iets beter dan de software-index als geheel.

Met zoveel verschillende bedrijven met onzekere vooruitzichten lijken beleggers de sector nu te beschouwen als een hand spaghetti die je tegen de muur gooit, waarna je wel ziet wat er op de grond valt en wat blijft plakken. En dat is een metafoor die voorheen was voorbehouden aan het investeren in start-ups. 

Waar moet je naartoe als je de softwaresector op de beurs niet meer vertrouwt? Beleggers vluchten al een tijdje in de saaiste aandelen die er bestaan: nutsbedrijven (in water en energie). Daarvan is de koersbeweging bijna het tegendeel van die van softwarebedrijven. Sinds kort geldt dat ook voor de voedingsindustrie. De koersen van beide sectoren zijn sinds begin dit jaar met 10 procent gestegen. De nutsbedrijven doen ouderwets aan: ze investeren veel in grond, machines, leidingen – dingen die je kunt vasthouden. En ze zitten in een sector waar de innovatie niet zo snel gaat en je dus ook minder risico loopt te worden ingehaald door de concurrentie. Uiteraard is er alweer een acroniem voor: Nasdaq, de Amerikaanse beurs, heeft het over Halo-investing: hard assets, low obsolescence – stevig bezit, niet snel verouderd.

En dan is er uiteraard ook nog de AI-sector zelf. Morgan Stanley, de Amerikaanse zakenbank, heeft daar een eigen aandelenindex voor ontwikkeld: de MSCI Robotics & AI-index. Die geeft, anders dan de software-index, sinds begin dit jaar geen krimp. Hoewel beleggers zich bewust zijn van de enorme investeringsplannen van deze bedrijven in datacenters, en van de risico’s die daarmee gepaard gaan, is de verwachte beloning als zij de AI-race winnen kennelijk groot genoeg om de torenhoge koersen van nu te rechtvaardigen. En die hoge koersen blijven tot nu toe op peil.

Hoe het allemaal afloopt? Om dat te kunnen voorspellen is de mist van de AI-revolutie nog te groot en zijn de speculaties nog vaak te wild. 

Eén ding lijkt zeker: de computer- en softwaresector waaruit AI is voortgekomen komt er zelf niet ongeschonden uit. De revolutie eet haar eigen kinderen op, zei de Franse revolutionair Georges Danton in 1794, vlak voor zijn executie. Gezien de lotgevallen van good old IBM deze week blijken de voorvaderen van de revolutie ook niet meer veilig.