Raak je snel afgeleid? Geef gewoon je hersenritme de schuld

Een pop-upmelding grijpt al snel je aandacht en dat is niet toevallig. Nieuw onderzoek laat zien dat aandacht niet continu is, maar ritmisch verschuift. Die schommelingen bepalen wanneer afleiding makkelijker je concentratie verstoort.

Wetenschappers van de University of Rochester ontdekten dat aandacht een cyclus is, die zeven tot tien keer per seconde verschuift. Het brein wisselt dus constant af tussen focus en openheid voor nieuwe prikkels. Dit mechanisme kan nuttig zijn voor overleving, maar maakt ons in een digitale wereld juist kwetsbaar voor afleiding.

Aandacht verschuift ritmisch

Je aandacht verschuift dus steeds. Dat betekent dat het brein voortdurend wisselt tussen momenten van sterke focus en momenten waarin de aandacht makkelijker naar iets anders kan springen.

Dit kan handig zijn om bijvoorbeeld tegelijk op iets te focussen én de omgeving te monitoren, zoals een auto die achteruitrijdt of een obstakel dat plots verschijnt.

Experiment met EEG

In het experiment werden de hersensignalen van veertig deelnemers gevolgd met een EEG. Ze moesten hun aandacht richten op een grijs vierkant in het midden van het scherm, terwijl er gekleurde stippen als afleiders op het scherm verschenen.

Oogbewegingen werden niet meegerekend, zodat de resultaten aandachtsschommelingen lieten zien, in plaats van waar mensen naar keken.

De EEG-metingen toonden aan dat aandacht ritmisch schommelt. Op sommige momenten zagen deelnemers het ‘doel’ beter, afgewisseld met momenten waarop ze gekleurde stippen beter zagen. Zo gaat het ook met meldingen en pop-ups: die komen regelmatig precies op zo’n kwetsbaar moment, waardoor ze direct je aandacht trekken.

Mogelijke toepassingen

Deze aandachtsschommelingen gebeuren elke dag honderdduizenden keren. Ze hielpen onze voorouders om tijdens het zoeken naar voedsel tegelijk alert te blijven op mogelijke gevaren.

In een moderne omgeving zorgt juist dat mechanisme voor afleiding. Door schermen en pushmeldingen vallen we makkelijker in zo’n moment waarop aandacht verschuift.

De onderzoekers denken dat dit inzicht mogelijk belangrijk is voor bijvoorbeeld ADHD en op termijn kan bijdragen aan strategieën om de concentratie te verbeteren.

Nuance en beperking

De manier waarop hersenritmes werden gemeten had wel een beperking. Er liepen verschillende frequenties deels door elkaar. Daardoor is het moeilijk om de ritmes helemaal los van elkaar te bekijken.

Ook is nog niet duidelijk hoe de verschillende hersenritmes precies samenwerken. Het onderzoek toont aan dat ze een rol spelen bij afleiding, maar niet precies hoe die processen elkaar beïnvloeden. Vervolgonderzoek moet laten zien hoe deze hersenritmes precies samenwerken en of die kennis kan helpen om afleiding beter te beperken.

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Je telefoon wegleggen om minder afgeleid te zijn? Dat werkt dus niet en Snel afgeleide mensen hebben te veel hersenen

Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: