Waarom je toch weer naar die koekjes grijpt, ook al zit je vol

Ons brein blijft reageren op plaatjes van eten, zelfs nadat we onszelf al helemaal vol hebben gepropt, zo blijkt uit nieuw onderzoek.

Onderzoekers van de University of East Anglia en de University of Plymouth hebben dit getest door proefpersonen een computertaak te laten uitvoeren waarbij ze punten konden verdienen voor twee soorten eten. Tijdens de taak verschenen er steeds afbeeldingen van die gerechten op het scherm. De deelnemers kwamen hongerig het lab binnen. Dat gebeurde met opzet zodat ze het eten daadwerkelijk als aantrekkelijk zouden ervaren.

Halverwege het experiment kregen de deelnemers een van de twee soorten eten voorgeschoteld en dan niet een klein beetje. Ze mochten steeds een nieuw portie opscheppen tot ze echt niet meer konden. Het idee was dat als je jezelf helemaal vol eet aan, zeg, pasta, dan zou pasta daarna een stuk minder aantrekkelijk moeten zijn.

Gedrag zegt ja, brein zegt nee

Na de uitbundige maaltijd bleek dat de deelnemers plaatjes van het voedsel dat ze net hadden gegeten als minder wenselijk beoordeelden. Ze hadden ook minder motivatie om er in de taak voor te ‘werken’. Tot zover precies wat je zou verwachten: als je ergens vol van zit, wil je het niet meer.

Maar toen de onderzoekers naar de hersenactiviteit keken, zagen ze dat helemaal niet. Voor de maaltijd was er een duidelijk verschil in de elektrische hersenreactie wanneer er een voedselplaatje op het scherm verscheen versus wanneer er geen eten te zien was. Dat verschil bleef na de maaltijd volledig intact. Het brein reageerde op het plaatje van de pasta alsof het nog steeds waardevol was, ook al gaven de proefpersonen zelf aan er geen trek meer in te hebben.

Gewoontevorming in je hoofd

Volgens de onderzoekers wijst dit erop dat een deel van onze hersenreacties op voedselprikkels meer op een automatisme lijkt dan op een bewuste afweging. In de psychologie wordt onderscheid gemaakt tussen doelgericht gedrag (ik eet omdat ik honger heb) en gewoontegedrag (ik reageer automatisch op eten omdat ik dat heb aangeleerd). De hersenreactie die in dit experiment werd gemeten lijkt bij die tweede categorie te horen.

Dat is een verontrustende bevinding. We worden in de moderne wereld namelijk continu gebombardeerd met voedselreclames. Als ons brein op al die prikkels blijft reageren alsof we honger hebben, is het geen wonder dat we het moeilijk vinden om niet te veel te eten.

Kleine groep deelnemers

De groep proefpersonen was wel relatief klein (90 personen) en bestond volledig uit gezonde deelnemers; het is dus onduidelijk of de bevindingen representatief zijn voor de bredere bevolking.

Er is ook een fundamentele beperking aan de gebruikte methode. De onderzoekers konden alleen de hersenactiviteit voor en na de maaltijd met elkaar vergelijken. Daardoor kunnen ze niet met zekerheid zeggen dat er echt sprake is van gewoontegedrag. Het feit dat het brein sterk blijft reageren op voedselplaatjes betekent niet automatisch dat mensen daardoor ook uit gewoonte gaan eten. Het kan namelijk ook zijn dat het brein voedselprikkels simpelweg op een andere manier verwerkt, zonder dat dit leidt tot automatisch snackgedrag.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!