Trump laaft zich aan gewaagde reddingsactie van boordschutter, maar ook Iran laat de propagandamachine draaien

Toen hun F-15E straaljager vrijdag boven zuidwest-Iran uit de lucht werd geschoten, maakten de twee bemanningsleden gebruik van hun schietstoel – een laatste redmiddel waarbij inzittenden worden blootgesteld aan enorme G-krachten en regelmatig wervelfracturen oplopen. 

In Washington werd meteen gevreesd voor een herhaling van de Eerste Golfoorlog (1990-1991) – toen maar liefst zestien Amerikaanse piloten en bemanningsleden in handen vielen van de Irakezen. Het regime van Saddam Hussein voerde ze vervolgens bont en blauw voor de camera’s op, waarna ze werden gedwongen zich tegen de oorlog uit te spreken.

Voor het belaagde Iraanse bewind – dat via assymetrische oorlogsvoering de economische pijn voor de VS al elke dag verder weet op te voeren – zou het eveneens dankbaar propagandamateriaal zijn om een Amerikaanse militair op de staats-tv te kunnen tonen. Sowieso plaatste het neerhalen van de Strike Eagle vraagtekens bij het ‘luchtoverwicht’ dat de Amerikanen en Israëliërs al snel na het begin van de oorlog uitriepen.

Na de crash van vrijdag begon dan ook een wedloop tussen Teheran en Washington om de F15-bemanningsleden te vinden. Beiden overleefden de crash, maar belandden via hun parachutes op verschillende plekken in bergachtig gebied. De piloot kon na enkele uren worden gered door de inzet van onder meer laagvliegende Amerikaanse Black Hawk-helikopters. Een risicovolle onderneming, omdat grondtroepen de toestellen zelfs met handvuurwapens kunnen raken. Een van de helikopters zou op die manier ook zijn beschadigd.

Het tweede bemanningslid, de boordschutter, bleek onvindbaar. Het Amerikaanse leger zette vervolgens een enorme zoekoperatie op touw. De Israëlische luchtmacht liet weten niet meer in het gebied te bombarderen om te voorkomen de reddingsoperatie in de weg te zitten.

Terwijl Teheran een prijs op het hoofd van de vlieger zette, verspreidden Amerikaanse inlichtingendiensten binnen Iran het nepnieuws dat ook het tweede bemanningslid inmiddels door de VS was teruggevonden, aldus nieuwssite Axios. Zo hoopten ze dat leden van de Revolutionaire Garde hun eigen zoektocht naar de Amerikaan vroegtijdig zouden staken. 

Uiteindelijk was het de CIA die de boordschutter wist te vinden, meldde The New York Times op basis van een Amerikaanse overheidsbron. Daarbij zou speciale, niet nader gespecificeerde, apparatuur zijn gebruikt. Het bemanningslid had een baken om zijn eigen locatie mee te versturen, maar kon die niet te vaak gebruiken, omdat het signaal ook door de Iraniërs zou kunnen worden opgepikt. 

De Amerikaan – volgens Trump een kolonel – was gewond geraakt bij de crash, maar kon nog wel lopen. Hij beklom onder meer een bergkam van circa 2.000 meter hoogte en verschool zich vervolgens in een bergspleet, aldus CNN op basis van twee Amerikaanse overheidsbronnen. De Amerikaanse onderzoeksjournalist Michael Weiss wijst een gebied onder Isfahan, de derde stad van het land, aan als verstopplek van het bemanningslid – dieper in het binnenland dan aanvankelijk gedacht. 

Voordat redding kwam moest de officier – slechts bewapend met een pistool – zich zo’n anderhalve dag in de bergen verschuilen. Aangezien er veel verzet is in het gebied waar hun vliegtuig was neergestort, is het mogelijk dat de boordschutter „op de lokale bevolking moest rekenen voor onderdak en hulp”, aldus The New York Times. Dit laatste wordt niet expliciet bevestigd door Amerikaanse overheidsbronnen.

Commando’s ingezet

Honderden Amerikaanse commando’s en ander personeel waren vervolgens betrokken bij de reddingsoperatie die hierop volgde, aldus reconstructies in Amerikaanse media. Het bergachtige terrein en de verwondingen van de gestrande boordschutter bemoeilijkten de onderneming voor de militairen op de grond.

Ook kregen Iraanse troepen lucht van de reddingsactie en haastten zich naar het gebied. Met luchtaanvallen hielden Amerikaanse gevechtsvliegtuigen hen op afstand. Daarnaast probeerden Amerikaanse commando’s de Iraniërs op afstand te houden door in hun richting te schieten. Maar tot rechtstreekse vuurgevechten zou het niet zijn gekomen. 

Niet alles aan de missie verliep vlekkeloos: twee transportvliegtuigen waarmee de commando’s en de teruggevonden luchtmachtofficier zouden vertrekken, konden na de landing op een verlaten Iraanse vliegbasis niet meer opstijgen. Mogelijk kwamen ze vast te zitten in het zand van een slecht onderhouden landingsbaan – waarna ze door de Amerikanen werden opgeblazen om te voorkomen dat ze in Iraanse handen zouden vallen.

Drie nieuwe vliegtuigen werden ingevlogen om de Amerikanen toch te evacueren. De gewonde vlieger werd naar Koeweit gevlogen om medische te worden behandeld. Trump meldt dat er geen doden of gewonden zijn gevallen aan Amerikaanse zijde. Iran meldt daarentegen dat ze een Amerikaans transportvliegtuig en twee helikopters hebben neergehaald. 

Trump herhaalt dreigement

Iraanse staatsmedia stellen dat de VS zowel mogelijke Amerikaanse slachtoffers als geleden materiële schade proberen te verbergen, meldt Iran-kenner Hamidreza Azizi op X. Ze betwijfelen zelfs of het tweede bemanningslid in werkelijkheid wel is gered.

In die zin onderstrepen de gebeurtenissen van dit weekend dat Iran bijzonder lastig terrein is voor buitenlandse legers, aldus de optimisten aan de zijde van het Iraanse regime. De VS moeten zich volgens hen schrap zetten, als ze werkelijk beginnen aan een invasie van Iraans grondgebied. En zo blijft ook de Iraanse propagandamachine op volle toeren doordraaien. 

President Trump daarentegen bleek na de succesvolle operatie te blaken van zelfvertrouwen. Na in de Amerikaanse nacht van zaterdag op zondag het nieuws over de redding van de boordschutter gemeld te hebben, plaatste hij op Paaszondagochtend een grof getoonzet dreigbericht op Truth Social.