Trumps verstikking van Cuba wordt inzet van een internationaal steekspel

Vanaf een schip met 32 opvarenden uit verschillende landen plaatst de Braziliaanse activist Thiago Ávila op een winderige zaterdagmiddag zijn Instagrambericht: „We zijn nu bijna driehonderd mijl van Havana vandaan! Cuba we komen eraan, weg met het embargo!’’

Een dag eerder zijn drie schepen, die deel uitmaken van een internationaal hulpkonvooi, vanuit Mexico richting Cuba vertrokken. Meer dan zeshonderd activisten, organisaties en uiterst linkse politici hebben zich verbonden aan de hulpflottielje Nuestra América (Ons Amerika) onder wie het Britse Lagerhuislid Jeremy Corbyn, de Colombiaanse politica Clara López en de Belgische Europarlementariër Marc Botenga. Hoewel ze vooralsnog zelf niet aanwezig is, wordt de flotilla ook ondersteund door de Zweedse klimaatactivist Greta Thunberg.

Het is lastig om contact te krijgen met een van de schepen op volle zee. De Italiaanse medeorganisator Martina Steinwurzel vertelt via audioberichten dat ze afhankelijk van het weer dinsdag verwachten aan te komen. ,,We hebben voedsel bij ons, medicijnen maar ook zonnepanelen voor de Cubanen, want de stroom valt hele dagen uit en mensen zijn wanhopig.”

Steinwurzel is lid van de organisatie ‘Let Cuba Breathe’ en haar schip wordt begeleid door de Mexicaanse marine, dat een veilige doorgang biedt richting Havana. ,, We weten dat er een Amerikaanse schip voor kust van Cuba ligt. En in de Caribische Zee ligt er een hele vloot en vallen de Amerikanen al maandenlang vissersboten aan die volgens hen drugsbootjes zijn. We hopen dat we veilig Cuba kunnen bereiken’’, zegt ze. Een soortgelijke flottielje wist vorig jaar de belegerde en uitgehongerde Gazastrook niet te bereiken, omdat ze geënterd werd door Israël.

Stap voor stap afgeknepen

Hulp is hard nodig op het eiland, omdat sinds begin dit jaar geen druppel olie meer binnenkomt door de volledige olieboycot die de VS hebben ingesteld. Dat gebeurde na de Amerikaanse invasie in Venezuela waarbij president Maduro gevangengenomen werd en met zijn echtgenote in de cel in New York gezet.

Venezuela voorzag Cuba jarenlang goedkoop van olie, waarmee het een onmisbare levensader was. Later werd ook Mexico door Washington gedwongen zijn leveringen aan Cuba te staken. Daarnaast worden landen in de regio onder druk gezet geen Cubaanse artsen en verplegers meer te accepteren, waarmee Havana ook geld ophaalde. Trump en zijn buitenlandminister Marco Rubio (met Cubaanse wortels) kiezen voor een nieuwe variant van het handelsembargo dat de VS decennialang hanteerden na Fidel Castro’s revolutie van 1959.

Lees ook

Na Venezuela en Iran moet Cuba volgen, vinden ze in Marco Rubio’s eigen Miami

Ook nu weer is het doel het communistisch regime op de knieën krijgen, maar is vooralsnog vooral de bevolking de dupe. Hoewel de Cubanen al decennialang overleven te midden van een repressief regime en de Amerikaanse sancties, is de situatie inmiddels wel heel kritiek zeggen inwoners. „Er wordt op houtskool gekookt, dagenlang is er geen stroom, voedsel bederft omdat ijskasten uitstaan.” Nog even en straks functioneren ziekenhuizen ook niet meer’’, zegt de 49-jarige bouwvakker Rigoberto González Áviles vanuit Havana via ingesproken appberichten.

Er klinkt steeds vaker openlijk protest – zeldzaam in een land waar dat streng verboden is en tot lange gevangenisstraffen kan leiden. Eerder deze maand werd in een provinciestad het kantoor van de Communistische Partij vernield. „Dat geeft aan hoe wanhopig mensen zijn, anders zouden ze dit nooit durven’’, zegt González.

Ook dit weekeinde viel de stroom op Cuba weer op het hele eiland uit.

Foto Yamil Lage/AFP

Zelf doet hij niet mee met de protesten, maar hij is wel kritisch. „Wat me opvalt is dat met deze crisis en de dreigementen van Trump, de repressie van ons eigen regime steeds groter wordt en de autoriteiten steeds harder optreden.”

Kan Rusland olie sturen?

Behalve het internationale hulpkonvooi, zouden ook twee olietankers uit de Russische schaduwvloot de komende dagen willen aanmeren in Cuba. Na Trumps dreigement dat geen enkel olieschip in Cuba welkom is, kan het spannend worden of de VS dit gaan tegenhouden. Als tegenzet maakte Cuba vrijdag bekend dat de Amerikaanse ambassade in Havana geen toestemming krijgt diesel in te voeren voor zijn eigen stroomaggregaten.

Tegelijkertijd bevestigen beide landen dat ze achter de schermen met elkaar spreken. Eerder zei Trump dat hij „Cuba wil innemen’’. In werkelijkheid zou aangestuurd worden op vervanging van president Miguel Díaz-Canel door een leider die de economie sneller wil hervormen. Dit zou passen in de tactiek van regime-aanpassing in plaats van volledige ‘regime change’, zoals de VS die in Iran vergeefs pogen los te woelen via bombardementen.

Een activist zwaait op een van de hulpschepen met de Cubaanse vlag. Het schip is de Granma 2.0 gedoopt, naar het scheepje waarmee Fidel in de jaren vijftig overstak vanuit Mexico naar Cuba. Granma is nog altijd de naam van de Cubaanse partijkrant.

Foto Yuri Cortéz/AFP

„We hebben te maken met een gestoorde man die denkt dat hij een koning is. Of God is en iedereen maar kan aanvallen en de landen kan inpikken, die hij wil. Ondertussen is het wel het land dat ook het sterkste is’’, zegt organisator Martina Steinwurzel vanaf het water.

Propaganda

Toen zaterdag het eerste voedsel van de humanitaire hulp per vliegtuig arriveerde, ontmoette president Díaz-Canel een deel van de activisten die al op Cuba zijn. Volgens woordvoerder James Schneider van Nuestra América groeit de beweging omdat veel westerse landen stil blijven over Trumps agressie. „Ze zijn bang. Maar ze snappen niet dat Trump steeds meer landen zal aanvallen op deze manier. Ook landen die nu zwijgen om hun eigen hachje te redden. Is dat een wereld waar we onze kinderen in willen laten opgroeien?’’

Ondanks de verlichting die het konvooi mogelijk brengt, zijn bewoners als Rigoberto González ook kritisch. „De vloot en alle humanitaire hulp zijn natuurlijk nodig en goed, maar het geeft ook weer zuurstof aan het regime. Dat gebruikt dit voor propaganda. De kloof wordt bovendien groter. Je hebt de mensen die steun en hulp uit het buitenland krijgen. Die geld ontvangen, medicijnen en belkaarten. En dan heb je een grote groep mensen die dat niet heeft en per dag moet overleven. Hoe lang dat nog lukt weet niemand.’’