‘Een beetje knutselen’ om aan de slag te kunnen in de Brainportregio

2 uren geleden 2

‘Goed kijken”, zegt John Hurkmans (46) tegen zijn Iraanse, Chinese, Bulgaarse en Russische cursisten. Dan trekt hij de wc door. Het water kolkt omhoog door een doorzichtige leiding en, eenmaal op het hoogste punt aangekomen, klettert het naar beneden richting afvoer. Op één golfje na. Dat kruipt kort onder het hoogste punt een andere leiding in. „Stel dat mijn drolletje of het wc-papier daarbij zit”, zegt Hurkmans wijzend, „dan hoopt het zich snel op.”

De praktijkdocent staat voor een demonstratiewand met een doorzichtig leidingstelsel achter zwevende toiletten en wastafels. Het ruikt naar chloor in de werkplaats, waar verder ook een warmtepomp, boiler, luchtbehandelingskast, cv-ketels en een modelhuisje voor practica staan. En de werkbanken, waar de cursisten deze vrijdag leidingen gaan maken. „Een beetje knutselen”, zoals Hurkmans het noemt.

De aanwezige cursisten van mbo-instelling Summa zijn de eerste vijf uit een grotere groep migranten wier talenten nog niet volledig tot wasdom komen op de arbeidsmarkt in de Brainportregio, zoals Eindhoven en omstreken worden genoemd. Het gaat om genaturaliseerde migranten, statushouders, asielzoekers en partners van expats.

Voordat de migranten kijken welk werk bij ze past, begonnen achthonderd van hen bij Summa aan lessen in de Nederlandse taal – die een grote drempel tot de arbeidsmarkt vormt. De lessen worden betaald door chipmachinemaker ASML, zodat zij werk en aansluiting bij de samenleving kunnen vinden in de Brainportregio. Afgelopen december rondden vijfhonderd migranten de taalcursus af.

Tijdens de taallessen bleken de cursisten van Hurkmans geïnteresseerd in techniek. Het programma van tien weken dat ze nu volgen is onderdeel van Talent voor Semicon, een samenwerkingsverband van overheden, bedrijven en onderwijsinstellingen om praktisch talent op te leiden voor de microchipindustrie. Die „handjes”, zoals Hurkmans ze noemt, zijn hard nodig. Mbo’ers moeten 60 procent gaan invullen van de in totaal verwachte 72.000 extra arbeidsplaatsen tot 2040 in de Brainportregio.

Meer kans op technisch werk

De cursisten van Hurkmans hebben afgelopen weken een introductie gekregen in metaalbewerking, lassen en mechatronica: het ontwerpen en bouwen van slimme systemen en machines, zoals 3D-printers en operatierobots. De volgende praktijkles is ‘werktuigkundige installaties’. Daar weet Hurkmans, die 25 jaar als loodgieter en verwarmingsmonteur heeft gewerkt, alles van.

Een van zijn cursisten is Eisa Fouladi, een 36-jarige Iraniër. Hij kwam zes jaar geleden met zijn vrouw naar Nederland, voor haar opleiding data science. In Iran reviseerde Fouladi scheepsmotoren. Dat doet hij nog steeds, zo’n twintig uur per week als zelfstandige, bijvoorbeeld in de haven van Moerdijk.

Door de oorlog in het Midden-Oosten heeft de Iraniër minder werk, omdat Nederlandse bedrijven daar normaal gesproken meer schepen heen zenden. Fouladi ziet het techniekprogramma als reddingsboei: zo kan hij bijvoorbeeld ook metaal bewerken als zelfstandige of als werknemer bij een bedrijf in de hightechindustrie.

In de werkplaats laat Hurkmans aan Fouladi zien hoe je een buis zaagt: zo dicht mogelijk bij de bankschroef, met je vinger op de handzaag in de zaagrichting en dan van je af duwen. Hij pakt een stuk gereedschap op dat ‘ontbramer’ wordt genoemd: een kokertje om de scherpe randjes van de afgezaagde buis te schuren. „Want”, vraagt Hurkmans aan zijn cursisten, „wat gebeurt er anders met het wc-papier?”

Als eerste opdracht zetten de cursisten een pvc-leiding in elkaar, in de vorm van een wichelroede. Ze trekken winkelhaken en meetlinten uit de werkbanken om de pvc-stukken precies in het juiste formaat te zagen en in de juiste hoek aan elkaar te lijmen.

Tegenover Fouladi aan de werkbanken staat een andere 36-jarige Iraniër, met wie hij af en toe Perzisch praat. Hij wil uit veiligheidsoverwegingen niet bij naam genoemd worden. De man werkte als werktuigbouwkundig ingenieur bij een bedrijf dat failliet is gegaan en wil meer met zijn handen doen in plaats van achter de computer zitten.

Techneuten van de toekomst

Hun werkplaats zit op de Brainport Industries Campus (BIC), een groen-geelgestreept gebouw tussen de A2 en Eindhoven Airport. Daar worden niet alleen de techneuten van de toekomst opgeleid bij Summa maar zitten ook vijftig bedrijven – met name toeleveranciers van ASML. Zoals KMWE, dat onderdelen voor de chipmachines maakt. Met behulp van metaalbewerking en mechatronica, waar de cursisten al kennis mee hebben gemaakt.

Na de eerste opdracht is het tijd voor lunchpauze. De Iraniërs praten over de regimes en tradities in hun respectievelijke geboortelanden met medecursisten Ekaterina Petrova (48) uit Bulgarije, Yulia Volkova (34) uit Rusland en Mengrong (35) uit China die om privacyredenen niet bij haar achternaam genoemd wil worden. Ze vertrokken uit hun geboorteland omdat hun mannen een baan aangeboden kregen in de regio Eindhoven. Volkova werkte in een kledingwinkel en bij de GGD, de andere twee hebben al een technische achtergrond vanuit hun thuisland.

Eenmaal terug in de werkplaats, doet Hurkmans voor wat de cursisten bij de tweede opdracht van zijn praktijkles moeten doen: het buigen van een koperen en een stalen buis. Fouladi loopt naar zijn docent en meet de lengtes en hoeken van zijn buizen na. „Ga je mij nu controleren?”, vraagt Hurkmans lachend.

Fouladi vertrekt eerder uit de les. Om 15.46 uur stipt begint het Perzische nieuwjaar. Nowruz, zoals het feest heet, valt altijd rondom het begin van de lente. Het zal „eenzamer” dan normaal zijn, zegt Fouladi. Hij viert het dit jaar alleen met zijn vrouw en zoontje. Zijn broers, zussen en moeder zijn in Iran – onbereikbaar bovendien.

„Bijna weekend!”, roept Hurkmans terwijl de studenten verwoede pogingen doen om het stevige koper en staal in de juiste vorm te buigen. „De champagne staat klaar!”, roept Fouladi terug, waarna Hurkmans zijn gebogen buizen komt nameten. „Goed werk”, constateert de docent.