Vaderschap maakt niet gelukkig: na een jaar slaat depressie toe

Kersverse vaders zijn in de wolken na de geboorte van hun kind. Tijdens de zwangerschap van hun partner en in de eerste maanden na de geboorte krijgen ze zelden psychische klachten. Maar een jaar later is dat wel anders.

Depressie en stress nemen dan juist flink toe. Dat blijkt uit een studie onder Zweedse vaders, uitgevoerd door het Karolinska Institutet in Zweden en de Sichuan University in China. De overgang naar het vaderschap is een periode vol tegenstrijdigheden. Enerzijds is er geluk, verbondenheid en trots. Anderzijds sluipen er nieuwe spanningen in het dagelijks leven. Alles staat in het teken van de kleine en het gevoel van vrijheid daalt tot het nulpunt.

“De stap naar het vaderschap brengt zowel mooie momenten als nieuwe stress met zich mee”, zo verwoordt onderzoeker Jing Zhou de spagaat waar ouders zich in bevinden. “Veel vaders koesteren de intieme band met hun kind, maar tegelijkertijd verandert de relatie met hun partner en gaat de slaapkwaliteit achteruit. Dit alles vergroot het risico op psychische klachten.”

Psychische klachten

Voor het onderzoek analyseerden de wetenschappers gegevens van meer dan een miljoen vaders in Zweden, van wie de kinderen tussen 2003 en 2021 werden geboren. Door verschillende nationale registers te koppelen, konden ze nauwkeurig volgen wanneer mannen een nieuwe psychiatrische diagnose kregen. Ze keken naar een periode van twee jaar: van een jaar voor de zwangerschap tot de eerste verjaardag van het kind.

Tijdens de zwangerschap en in de eerste maanden na de geboorte daalt het aantal diagnoses van psychische aandoeningen bij de mannen fors. Het zou goed kunnen dat sociale steun en een gevoel van verantwoordelijkheid daar een rol bij spelen. Maar dat positieve effect is tijdelijk. Ongeveer een jaar na de geboorte keert het aantal angststoornissen en de kans op verslavingsproblematiek terug naar het oude niveau. En bij depressie en stressgerelateerde stoornissen gebeurt er nog iets vervelenders: deze diagnoses schieten met meer dan 30 procent omhoog vergeleken met de periode voor de zwangerschap. “We hadden die vertraagde toename van depressie totaal niet verwacht”, vertelt onderzoeker Donghao Lu. “Het laat zien dat we ook lang na de geboorte alert moeten blijven op signalen van mentale problemen bij vaders.”

Blinde vlek in de zorg

Volgens de onderzoekers is het werkelijke probleem waarschijnlijk nog groter. De studie baseert zich namelijk puur op klinische diagnoses. Mannen die geen hulp zoeken, blijven hierbij buiten beeld. De conclusie is in ieder geval dat het risico op mentale problemen bij vaders niet direct na de geboorte piekt, maar juist in de periode daarna. En daar is de huidige zorg nog onvoldoende op ingericht. “Als we beter begrijpen wanneer vaders kwetsbaar zijn voor geestelijke problemen, dan kunnen zorgverleners betere ondersteuning bieden en ingrijpen waar nodig”, aldus Zhou. “Er is veel aandacht voor postnatale depressie bij moeders, maar het welzijn van vaders is minstens zo belangrijk, voor henzelf en voor de rest van het gezin.”

De roze wolk van het ouderschap wordt hiermee pijnlijk doorgeprikt. Na de wittebroodsweken blijkt het vooral heel erg zwaar om vader te zijn, zo zwaar dat er serieuze psychische klachten ontstaan.

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Vaders gezondheid drukt verrassend groot stempel op zwangerschap en gezondheid baby en Vaders die worstelen met hun mentale gezondheid, geven misschien meer door aan hun kinderen dan ze denken. Of lees dit artikel: Dochters leven langer als ze een goede band hebben met hun vader (tenminste: zo werkt dat bij bavianen).

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:

" Afbeelding bovenaan dit artikel: William Fortunato / Pexels