Van soja tot Boeings – met een stoet aan zakenlieden (en een filmmaker) gaat Trump de economische problemen met Xi bespreken

Hoewel zijn vrouw Melania kort voor vertrek liet weten niet mee te gaan, arriveerde de Amerikaanse president Donald Trump deze woensdag niet alleen in Beijing, waar hij donderdag en vrijdag gesprekken heeft met zijn Chinese collega Xi Jinping. De samenstelling van de handelsmissie die in zijn kielzog meekomt, biedt een inkijkje in de belangrijkste onderwerpen op de economische agenda. Duidelijk is hoezeer die met de geopolitieke rivaliteit tussen beide grootmachten verweven is geraakt.

De handelsdelegatie bestaat uit een mix van ondernemers uit de luchtvaart, de financiële sector, de landbouw en de hightechindustrie. Sommige deelnemers, zoals Tesla- en SpaceX-topman Elon Musk, Jensen Huang (Nvidia) en Steve Schwarzman van investeringsbedrijf Blackstone hebben niet alleen grote zakelijke belangen in China, maar ook veel ervaring met het land.

Mogelijk kunnen sommige van de meereizende ondernemers een rol spelen bij de oprichting van een ‘Board of Trade’ die bij het bezoek aan de orde zou zijn. Dat mechanisme moet helpen gebieden te vinden waar de onderlinge handel tussen de Verenigde Staten en China kan worden uitgebreid zonder de veiligheidsrisico’s die in meer gevoelige sectoren een rol spelen. Daar zouden invoerheffingen en andere beperkingen dan kunnen worden teruggeschroefd.

In totaal reisden in Air Force One zeventien topbestuurders uit het Amerikaanse bedrijfsleven mee, en een filmmaker.

Handelsbeperkingen en sancties

Veel van de meegereisde topmannen – er zijn maar twee vrouwen bij –hebben zelf te maken gekregen met de handelsbeperkingen die de ingewikkelde geopolitieke rivaliteit tussen beide grootmachten met zich meebrengt. Neem bijvoorbeeld Larry Fink, de baas van vermogensbeheerder Blackrock. Blackrock leidt een consortium dat afgelopen jaar probeerde de exploitatie van twee containerhavens aan weerszijden van het Panamakanaal te kopen van het Hongkongse CK Hutchison. Dat conglomeraat wilde graag van havens af nadat Trump ten onrechte had beweerd dat „China het Panamakanaal beheerst”.

Maar Beijing verweet CK Hutchison een gebrek aan vaderlandsliefde en blokkeerde de miljardendeal, die nog onzekerder werd toen een Panamese rechter de expoitatierechten van CK Hutchison onwettig verklaarde. Nu worden beide terminals tijdelijk draaiende gehouden door de rederijen MSC en Maersk, die in maart prompt door de Chinese autoriteiten werden gesommeerd daarover tekst en uitleg te verschaffen, vaak een eerste stap naar strafmaatregelen.

Ook Jacob Thayson van biotechbedrijf Illumina reist naar China. Hij wil de Chinese activiteiten van zijn bedrijf, dat onder meer machines maakt om DNA-sequenties in kaart te brengen, nieuw leven inblazen nadat het vorig jaar van de Chinese sanctielijst werd geschrapt. Maar het bedrijf kampt nog steeds met Chinese beperkingen die zorgen dat het moeilijk aan Chinese klanten kan leveren.

Dina Powell McCormick was een belangrijke adviseur op veiligheidsgebied van Trump in diens eerste termijn, maar nu is zij bestuurder bij Facebook- en Instagram-eigenaar Meta. Dat kreeg onlangs te maken met een nooit eerder vertoonde ingreep: China blokkeerde Meta’s al afgeronde overname van AI-bedrijf Manus. Manus is een van oorsprong Chinese start-up, die echter vorig jaar naar Singapore verhuisde, juist om zich van Chinese overheidsbemoeienis te ontdoen en aantrekkelijk te worden voor buitenlandse kopers.

Meta’s eigen producten – Facebook, Instagram, WhatsApp – zijn in China geblokkeerd. Maar het bedrijf verdient wel miljarden aan Chinese bedrijven die op Meta’s platformen adverteren.

Lees ook

Met blokkade verkoop AI-dienst Manus wil China een signaal afgeven

Kritieke grondstoffen voor auto’s en lasers

Belangrijk onderwerp is de levering van kritieke grondstoffen. China heeft een geheel of gedeeltelijk monopolie op een waaier aan delfstoffen die cruciaal zijn voor industrieën over de hele wereld, van luchtvaart en halfgeleiders tot auto’s. Toen China de uitvoer daarvan afgelopen jaar aan strenge beperkingen onderwierp kwamen veel westerse bedrijven in de problemen.

Delegatieleden als Elon Musk en Jim Anderson zullen dat een belangrijk onderwerp vinden. Musk heeft met zijn SpaceX en Tesla niet alleen zulke zeldzame aardmetalen nodig voor ruimtevaartvoertuigen, satellieten en electrische auto’s, hij bestelde onlangs ook voor miljarden aan Chinese materialen voor zonnepanelen, die wachten op een exportvergunning. Hij heeft trouwens ook nog een ander doel: uitbreiding van de toelating van zijn zelfrijdende auto’s in China.

Elon Musk heeft grote zakelijke belangen in China.

Foto Markus Schreiber/AP

Anderson is topman van Coherent, dat optische technologie maakt, zoals lasersystemen. Daarvoor heeft hij onder meer indium nodig. En nog een grote afnemer van Chinese kritieke grondstoffen is minister Pete Hegseth van Defensie, ook aanwezig. De Amerikaanse defensieindustrie heeft die nodig voor de meeste wapensystemen.

Honderden vliegtuigen

Boeing-topman Kelly Ortberg staat voor de grootste bestelling uit de geschiedenis van de luchtvaart. China zou maar liefst vijfhonderd 737-MAX-toestellen van de Amerikaanse vliegtuigbouwer willen kopen.

Behalve Ortberg reist ook Larry Culp van GE Aerospace mee naar Beijing. Dat bedrijf maakt de motoren voor nog eens tientallen andere grote vliegtuigen die China mogelijk zou willen kopen.

China geldt, met India, als een van de grootste groeimarkten voor de luchtvaart. Ook tijdens zijn vorige bezoek aan China, in 2017, sleepte Trump een grote vliegtuigbestelling binnen, toen voor zo’n driehonderd Boeings. Maar daar kwam weinig van terecht, onder meer als gevolg van de coronapandemie en de groeiende rivaliteit tussen beide landen.

Juist de Amerikaanse vliegtuigindustrie was een van de sectoren die leed onder de exportrestricties die China invoerde op een waaier aan kritieke grondstoffen, waarvan het de winning en handel domineert.

Kelly Ortberg (Boeing) kan vermoedelijk een bestelling van honderden vliegtuigen tegemoet zien.

Foto Brendan Smialowski/AFP

Als de megadeal doorgaat, roept dat wel vragen op over de levertijden. Boeing heeft een volle orderportefeuille en kampt net als concurrent Airbus nu al met veel vertragingen. Ironisch genoeg geldt juist de opkomende Chinese vliegtuigbouwer Comac ook voor westerse maatschappijen inmiddels als een alternatief.

Lees ook

De luchtvaart hunkert naar een concurrent voor Boeing en Airbus die sneller levert. Hoe kansrijk is het Chinese Comac?

Wil China wel Amerikaanse chips?

Ook Micron-topman Sanjay Mehrotra kreeg met Chinese beperkingen te maken. De geheugenchips die het Amerikaanse bedrijf maakt, mogen sinds 2023 vanwege de ‘nationale veiligheid’ niet meer worden gebruikt in Chinese kritieke infrastructuur, een maatregel die volgde kort nadat de regering-Biden nieuwe restricties had afgekondigd om China’s toegang tot geavanceerde chiptechnologie zoals die van het Nederlandse ASML te verminderen.

Micron zal naar verwachting proberen een nieuwe start in China te maken, zegt een analist tegen de South China Morning Post. Dat kan een ingewikkelde balanceeract betekenen: het bedrijf, dat recent flink doneerde voor de bouw van Trumps nieuwe vleugel van het Witte Huis, geldt als een van de belangrijkste aanjagers van de MATCH Act, een Amerikaans wetsvoorstel dat Chinese concurrenten nog verder moet afsnijden van westerse technologie.

Lees ook

De VS hebben ASML hard nodig in de bloedstollende AI-race met China – en werken aan een ingreep die voor iedereen beroerd kan uitpakken

Minstens zo opvallend is de aanwezigheid van Jensen Huang. De oprichter en topman van chipmaker Nvidia ontbrak aanvankelijk op de gastenlijst, terwijl hij doorgaans veel contact met Trump heeft en hem eerder vergezelde op reizen naar het Midden-Oosten en het Verenigd Koninkrijk. Zijn afwezigheid leidde tot verbaasde publicaties in Amerikaanse media, die Trump afdeed als ‘fake news’. Air Force One maakte op weg naar Beijing een tussenstop in Alaska, waar Huang alsnog aan boord ging.

Nvidia maakt geavanceerde chips die cruciaal zijn voor moderne AI-toepassingen. Die mocht het aanvankelijk vanwege Amerikaanse restricties niet aan China verkopen, een beperking waar Huang flink tegen lobbyde – hij schat de Chinese markt op 50 miljard dollar.

Eind vorig jaar besloot de regering-Trump de verkoop van een van Nvidia’s meest geavanceerde chips, de H200, alsnog toe te staan – waarbij de Amerikaanse regering 25 procent van de opbrengst zou incasseren.

Topman Jensen Huang van Nvidia zou aanvankelijk niet meegaan, maar stapte bij een tussenstop in Alaska toch aan boord van Air Force One. Hij wil graag dat China zijn geavanceerde chips koopt.

Foto Mike Blake/Reuters

Maar tot dusverre heeft Beijing Chinese bedrijven nog geen permissie gegeven om de chips te kopen. Gebruik van de Nvidia-chips zou betekenen dat Chinese AI-bedrijven afhankelijk blijven van een Amerikaanse hard- en software, terwijl China streeft naar een eigen, onafhankelijk ecosysteem. Het onlangs gelanceerde nieuwste AI-model van DeepSeek, de Chinese chatbot die vorig jaar vriend en vijand verraste door de capaciteiten van marktleider ChatGPT te evenaren, is bijvoorbeeld geoptimaliseerd voor chips van het Chinese Huawei.

Soja uit Republikeinse staten

Toen Trump een jaar geleden zijn handelsoorlog met China ontketende, was een hoge invoerheffing op Amerikaanse soja een van Beijings tegenmaatregelen. In oktober importeerde China voor het eerst sinds eind 2018 helemaal geen soja meer uit de VS. Daarmee raakte het bij Trump een teer punt: soja wordt hoofdzakelijk verbouwd in staten die traditioneel Republikeins stemmen, en lokale boeren kwamen al snel in de problemen. Ook de Amerikaanse minister van Financiën Scott Bessent had een belang van 25 miljoen dollar in de soja- en maïsteelt, al zou hij dat naar eigen zeggen eind vorig jaar hebben afgestoten.

Toen Trump en Xi Jinping afgelopen najaar in Zuid-Korea een wapenstilstand in hun handelsoorlog sloten, beloofde China weer Amerikaanse soja te kopen. Ook nu lijken deals op gebied van landbouw in aantocht: topman Brian Sikes van de agro-industriële gigant Cargill vergezelt Trump op zijn reis.

Analisten betwijfelen of China wel op Amerikaanse soja zit te wachten. Het land heeft zelf flinke voorraden aangelegd en koopt bovendien veel soja in Brazilië, die goedkoper is. En het land beschikt over zo veel sojaolie dat het die zelf naar India exporteert. Waarschijnlijker lijkt het dat China maïs, tarwe of sorghum zal willen kopen – waar Cargill overigens ook in handelt.

Filmmaker Brett Ratner

foto Variety via Getty Images

Nieuwe kansen in Hollywood

Hoewel Melania dus ontbreekt, stapte Brett Ratner wel in het vliegtuig naar Beijing. De Amerikaanse regisseur maakte een documentaire over de First Lady, die Melania zelf coproduceerde.

‘Melania’ kreeg vernietigende kritieken en flopte in de bioscoop: tegenover het productiebudget van 40 miljoen dollar stond nog geen 17 miljoen aan recettes. Dat is een schril contrast met het grote commerciële succes van de actiekomediereeks Rush Hour, het bekendste werk van Ratner, waarin de Hongkongse acteur Jackie Chan naast de Amerikaanse komiek Chris Tucker de hoofdrol speelt. Ratner zou een vierde deel van de reeks, opnieuw met Tucker en Chan, grotendeels in China willen opnemen, met een deels Chinese cast.

Zijn nauwe banden met Trump en zijn entourage kunnen Ratner zo helpen zijn carrière nieuw leven in te blazen. De regisseur had tot ‘Melania’ twaalf jaar lang geen films gemaakt. In 2017 werd hij door zes actrices beschuldigd van seksueel wangedrag en homofobie, waarna hij in Hollywood geen werk meer vond.