Vijf speelsters Iraans voetbalteam krijgen asiel in Australië, zorgen om overige teamleden

Dat voetbal politiek is, werd afgelopen dagen glashelder tijdens de Asian Cup die in Australië plaatsvindt. Zondag verloor het Iraanse vrouwenvoetbalelftal met 2-0 van de Filippijnen. Met de nederlaag op het veld kwam ook een einde aan hun avontuur down under. De vrouwen moesten terug naar Iran, ondanks de oorlog die daar woedt.

Maar in hun thuisland wacht een onzekere toekomst. De vrouwen hebben zich namelijk de woede van het Iraanse regime op de hals gehaald door bij hun eerste wedstrijd tegen Zuid-Korea het volkslied niet mee te zingen. Dat wordt opgevat als een stil protest tegen het Iraanse regime, slechts enkele dagen na het begin van de oorlog in het Midden-Oosten. Bij de volgende wedstrijden zongen ze toch mee, sommigen brachten zelfs een militair saluut.

Mogelijk zijn ze daartoe gedwongen door vertegenwoordigers van de Iraanse regering die met hen meereizen. Hun weigering het volkslied te zingen wordt in Iran gezien als hoogverraad. De voetbalsters zijn op de staatstelevisie „oorlogsverraders” genoemd en er wordt aangedrongen op zware straffen. „In oorlogstijd is het weigeren van het zingen van het volkslied het toppunt van schaamteloosheid en verraad”, zei de conservatieve televisiepresentator Mohammad Reza Shahbazi. De voetbalsters riskeren gevangenisstraffen en zelfs de doodstraf.

Dramatische taferelen

Het zorgde voor dramatische taferelen na hun uitschakeling op de Asia Cup. Honderden demonstranten hielden de bus met daarin het Iraanse team tegen toen die wilde vertrekken bij het stadion in de Gold Coast. Ze omsingelden de bus, sloegen op de zijkanten en riepen leuzen als ‘red onze meisjes’ en ‘laat ze vrij’. Ook zwaaiden demonstranten met de historische Iraanse vlag met de leeuw en de zon, die tegenwoordig symbool staat voor verzet tegen het regime.

Het lot van de Iraanse voetbalvrouwen trok ook de aandacht van de Amerikaanse president Donald Trump. Hij eiste via sociale media dat Australië de vrouwen asiel zou verlenen. Vervolgens spraken Trump en de Australische premier Anthony Albanese elkaar aan de telefoon over de zaak. Achteraf prees Trump zijn Australische ambtgenoot. „Hij zit er bovenop!”, schreef hij in een bericht op zijn socialemediakanaal Truth Social. „De premier doet het erg goed in deze delicate situatie. God zegene Australië!”

In de nacht van maandag op dinsdag kwam de verlossing voor enkele spelers. Vijf van hen hebben een visum op humanitaire gronden gekregen. Fatemeh Pasandideh, Zahra Sarbali, Atefeh Ramazanzadeh, Mona Hamoudi en aanvoerster Zahra Ghanbari zijn door de Australische politie naar een veilige locatie gebracht. De Australische minister van Binnenlandse Zaken, Tony Burke, bezocht de speelsters op een geheime locatie. Het was een emotioneel moment, zei hij tijdens een persconferentie. „Er werden foto’s gemaakt en gefeest. Ze begonnen spontaan ‘Aussie, Aussie, Aussie, oi, oi, oi’ te zingen”, aldus de minister.

Australië is diep geraakt door het lot van deze dappere vrouwen. Ze zijn hier veilig en ik hoop dat ze zich hier thuis kunnen voelen

Premier Albanese zegt dat hij de voetbalsters een veilige plek wil aanbieden. „Australië is diep geraakt door het lot van deze dappere vrouwen. Ze zijn hier veilig en ik hoop dat ze zich hier thuis kunnen voelen”, aldus de premier. Maar mensenrechtenactivisten maken zich grote zorgen over de overgebleven teamleden.

„Het risico is groot dat de veiligheid van deze speelsters verloren gaat in de politieke chaos, terwijl hun veiligheid en welzijn van het grootste belang zijn,” zegt Craig Foster, oud-profvoetballer en een prominente Australische mensenrechtenactivist aan de telefoon. Het is niet duidelijk wanneer het Iraanse team op het vliegtuig stapt, maar dat kan elk moment gebeuren. Foster roept de Australische regering op om te voorkomen dat ze teruggaan naar Iran. „Ze lopen groot gevaar om met geweld uit Australië verwijderd te worden. Dat mogen we niet laten gebeuren. De Australische autoriteiten hebben de plicht om in te grijpen”, stelt hij.

Ook James Cockayne, de anti-slavernij commissaris van de Australische deelstaat New South Wales, vermoedt dat de vrouwen gedwongen worden om terug te keren naar Iran. „Het is algemeen bekend dat de regering van de Islamitische Republiek Iran atleten en hun familie bedreigt en intimideert. Nu ze op het punt staan om Australië te verlaten, moet er onmiddellijk actie worden ondernomen.”

De Iraanse coach Marziyeh Jafari bij het volkslied voor het duel tegen de Filippijnen.

Foto Dave Hunt / EPA

Het is niet voor het eerst dat politieke spanningen tot uiting komen in de sportwereld. Tijdens het WK voetbal in Qatar in 2022 protesteerde het Iraanse mannenteam ook door het volkslied niet mee te zingen. Op dat moment waren er grootschalige protesten in Iran na de dood van de 22-jarige Mahsa Amini, die werd opgepakt en gemarteld door de moraalpolitie omdat ze haar hoofddoek niet goed droeg.

WK in de Verenigde Staten

Ook het aanstaande WK in de Verenigde Staten wordt spannend. Het Iraanse mannenvoetbalteam heeft zich geplaatst voor het toernooi, maar het is de vraag of ze meedoen. Foster stelt dat de internationale voetbalbond FIFA de verantwoordelijkheid heeft om de veiligheid van de spelers te garanderen. „De bond heeft een mensenrechtenbeleid, maar de huidige president Infantino doet er alles aan om de naleving van dat beleid te ondermijnen”, zegt hij.

Forster stelt dat de voetbalbond niet heeft geleerd van eerdere incidenten, zoals de gebrekkige steun voor de Spaanse speler Jenni Hermoso die door haar baas Luis Rubiales tegen haar zin op de mond werd gekust. Hij noemt ook het seksueel wangedrag door Bruce Mwape, de coach van het Zambiaanse team tijdens het WK voetbal in Australië en Nieuw-Zeeland in 2023. „De cruciale vraag voor de sport is: wat gaan we hieraan doen? We kunnen niet alleen achteraf gerechtigheid bieden, maar moeten ervoor zorgen dat we vrouwen te allen tijde beschermen.”