Vroege vogel, nachtbraker of iets ertussenin? Onderzoek wijst uit dat er vijf chronotypen zijn

Je hebt mensen die om 7 uur fluitend naast hun bed staan en zij die pas na het avondeten echt op gang komen. Maar tussen deze echte ochtend- en avondmensen zitten nog een paar categorieën blijkt uit nieuw onderzoek.

De simpele indeling tussen vroege vogels en nachtbrakers doet geen recht aan de diversiteit van onze biologische klok. Volgens een nieuwe studie van McGill University zijn er in totaal vijf verschillende chronotypen met elk een eigen patroon.

Je chronotype

Een chronotype is gebaseerd op de momenten binnen een etmaal van 24 uur waarop iemand zich van nature het meest alert voelt of juist slaperig wordt. Eerdere studies concludeerden vaak dat de echte ochtendmensen gezonder zijn en langer leven, onder andere omdat de samenleving meer op hen is ingericht en omdat avondmensen ’s avonds vaker ongezonder eten of alcohol drinken.

Maar de resultaten waren niet heel erg overtuigend. De nieuwe studie helpt te verklaren waarom dat zo is. “In plaats van je af te vragen of nachtbrakers een groter risico lopen, is een betere vraag welke avondmensen kwetsbaarder zijn en waarom”, zegt hoofdauteur Le Zhou, promovendus aan McGill.

Hersenscans van 27.000 Britten

Met behulp van AI combineerden de onderzoekers hersenscans met vragenlijsten en medische dossiers van meer dan 27.000 volwassenen uit de UK Biobank. Daar kwamen drie typen nachtbrakers en twee typen vroege vogels uitrollen.

De eerste groep vroege vogels had over het algemeen de minste gezondheidsproblemen. De tweede groep had een grotere kans op psychische klachten, waaronder depressie. Wat de avondmensen betreft: één groep presteerde beter dan de andere twee op cognitieve tests, maar had meer moeite met emotieregulatie. Een andere groep vertoonde een grotere neiging tot risicogedrag en hart- en vaatziekten, terwijl een derde vaker last had van depressie, vaker rookte en een hoger risico op hartziekten liep.

“Deze subtypen worden niet alleen bepaald door de tijd waarop mensen gaan slapen of opstaan. Ze weerspiegelen een complexe wisselwerking van genetische, omgevings- en leefstijlfactoren”, aldus onderzoeker Danilo Bzdok van McGill.

Genuanceerder beeld

In plaats van slaaptypen als beter of slechter te rangschikken, benadrukken de onderzoekers dat risico’s en sterke punten anders verdeeld zijn over de vijf profielen. Een genuanceerder begrip van slaapprofielen kan helpen verklaren waarom hetzelfde slaapschema mensen verschillend beïnvloedt.

“In het digitale en post-pandemische tijdperk zijn slaappatronen diverser dan ooit”, zegt Zhou. “Inzicht in deze biologische diversiteit kan uiteindelijk bijdragen aan meer gepersonaliseerde benaderingen van slaap, werkschema’s en ondersteuning van de mentale gezondheid.” Het team richt zich nu op genetische gegevens om te bepalen of chronotypen al vanaf de geboorte een biologische basis hebben.