Waarom zou je als expat gaan stemmen voor de gemeenteraad van Eindhoven?

5 uren geleden 1

Alina Totti (38) staat onder een systeemplafond in Son. Haar partij, D66, houdt een bijeenkomst voor ‘internationals’. Naast Totti zijn er nog vier niet-Nederlanders. Een Britse man vertelt over het meest vermakelijke moment in aanloop naar de verkiezingen. Hij vouwt een denkbeeldige krant open. De hoeveelheid kandidaten en partijen waarover hij leest, duizelen hem. Hij krijgt bijval van zijn buurman: „Het is een mijnenveld.”

De van oorsprong Roemeense Totti is nummer zeven op de lijst in Eindhoven, grenzend aan gemeente Son en Breugel. In het dorpshuis, waar de bijeenkomst is, zegt D66-lijsttrekker Bas Heinrichs dat het „waanzinnig moeilijk” is om niet-Nederlanders die mogen stemmen te bereiken. Alle grote bedrijven in de buurt heeft hij aangeschreven. Op straat en online heeft zijn fractie reclame gemaakt. De gemeente doet niets, zegt Heinrichs.

Vanuit Son kreeg Heinrichs negatieve reacties op de aankondiging van de bijeenkomst in het dorpshuis. „Het sentiment hier is dat ASML’ers alle huizen kopen met hun veel te hoge salarissen.” Vroeger waren Son en Breugel, samen één gemeente, kerkdorpen. Nu zijn het forensendorpen, gescheiden door de Dommel die doorloopt naar Eindhoven. In de hele regio wonen steeds meer expats, die werken bij ASML of andere bedrijven.

Het aantal expats dat mag stemmen, groeit. Voor de gemeenteraadsverkiezingen krijgen ze een stempas als ze EU-burgers zijn of als ze minstens vijf jaar in Nederland zijn en een verblijfsvergunning hebben. Hoeveel niet-Nederlanders in Son en Breugel mogen stemmen, houdt de gemeente niet bij. In Eindhoven mogen bijna dertigduizend niet-Nederlanders stemmen, goed voor zeven van de 45 zetels.

Moeilijk naar de stembus

Internationale stemmers lijken moeilijk naar de stembus te krijgen, schreven onderzoekers van Universiteit Utrecht na de vorige gemeenteraadsverkiezingen. Ze ervaren weinig binding met lokale thema’s en merken een hoge taal- en informatiebarrière, blijkt uit het Eureca-project, een onderzoek naar Europees burgerschap.

D66-kandidaat Totti woonde in acht landen, schreef voor The New York Times en werkte voor het Europees parlement. Zeven jaar geleden kwam ze voor de liefde naar Nederland. Totti woont op Strijp-S, het oude fabrieksterrein van Philips dat is getransformeerd tot een hippe woonwijk met hoge woontorens. Daar, vertelt ze, krijgt ze het gevoel dat ze in een internationale regio woont waar aan de technologische toekomst van Europa wordt gebouwd om te kunnen concurreren met China en de Verenigde Staten.

Expats zullen stemmen als ze betrokken zijn bij hun omgeving, vertelt Totti eerder in een koffietentje op Strijp-S. En als ze zich onderdeel voelen van de gemeenschap. Nadat haar relatie uitging was ze eenzaam en depressief, de eerste anderhalf jaar kon ze in Nederland geen werk vinden. Toen ze aan de slag kon bij de provincie Noord-Brabant ging er een wereld voor haar open.

Totti grijpt allerlei bijeenkomsten in de regio, zoals die in Son en Breugel, aan om campagne te voeren. En ze gaat langs de deuren. „Wij zijn de partij die van internationals houdt”, zei ze tegen een Indiaas stel dat niet wist dat ze konden stemmen.

Waardig werk is, vanuit eigen ervaring, haar speerpunt. Voor vrouwen van expats bijvoorbeeld. „Hoe ongelukkiger zij worden, hoe eerder ze hun partners zullen overtuigen om te verhuizen. Dat is een verlies voor de bedrijven die mensen hierheen halen.” En voor de meest onzichtbare groep: uitgebuite arbeidsmigranten, zoals uit haar thuisland Roemenië. Zíj herkent ze, een Andrei of een Mihai die in parkeergarages zoals op Strijp-S slapen, eerder dan Nederlandse kandidaten. En ze weet wat ze achter hebben gelaten.

Als expats klagen, wijst Totti ze op hun stemrecht. Op zijn minst, zegt ze tegen de andere aanwezigen, moeten ze weten welke partijen hen wel in Nederland willen hebben en welke niet. Totti doet haar verhaal in het Engels, omdat ze dan professioneler overkomt. Als ze in de raad komt, zal ze Nederlands moeten spreken, weet ze. Als expats de economie vooruitstuwen, zegt Totti, moeten ze ook de democratie helpen vormen.

Voortouw nemen

Om niet-Nederlanders te informeren over de verkiezingen, moeten gemeentes volgens het Eureca-project het voortouw nemen. Aanbevelingen zijn een Engelstalige toegangspoort en actieve benadering van internationals. Son en Breugel heeft alleen een verkiezingspagina in het Engels die automatisch vertaald is uit het Nederlands. Die laatste gemeente organiseerde ook een Engelstalige bijeenkomst in de bibliotheek over de verkiezingen en gaf presentaties bij een bijeenkomst in januari voor de Indiase gemeenschap en bij ASML.

De meeste expats in Eindhoven en omgeving komen uit India. In de stad wonen bijna tienduizend Indiërs. Op de kandidatenlijsten voor de verkiezingen zijn drie Indiërs terug te vinden, waarvan Chaitali Sengupta de hoogste positie inneemt. Zij staat op 14 voor CDA. Vier jaar geleden was de partij verrast dat ze zoveel stemmen (119) kreeg.

Sengupta zwaait naar een Indiaas stel vanaf een terras in Meerhoven, de nieuwbouwwijk van Eindhoven waar veel expats wonen. Zesentwintig jaar geleden volgde ze haar man naar Eindhoven vanuit Calcutta, met een masterdiploma Engelse taal en literatuur. Nederlands leerde ze snel, maar aansluiting bij Nederlanders niet. Een carrièrecoach adviseerde haar financiën te studeren, dus deed ze dat en daarna werkte ze voor Rabobank, ABN-Amro en Philips.

Tot zes jaar geleden, toen ze Indiërs op haar werk zag worstelen met de taalbarrière. Sengupta ging hen taalles geven, en stopte met haar baan. Afgelopen jaren hielp ze 166 Indiërs succesvol met de inburgeringscursus.

Sengupta merkt dat Indiërs niet altijd goed weten hoe de verkiezingen werken

Ze wil culturele bruggen slaan. Onder Indiërs hield ze een enquête over wat hen bezighoudt in Eindhoven. Op één stond veiligheid, ze maken zich zorgen om inbraken. Op twee staat inclusie, de wens om opgenomen te worden in de samenleving. Op drie staat wonen. Eindhovenaren die zich zorgen maken dat expats voorrang krijgen op woningen, begrijpt ze. Sengupta wil de groepen niet tegen elkaar opzetten, maar woningen blijven bouwen. Andere wensen uit de Indiase gemeenschap zijn: het organiseren van evenementen zoals foodfestivals (maar ze weten niet waar ze moeten beginnen) en de bouw van een tempel voor hun religieuze activiteiten, in Meerhoven.

Haar verkiezingsposter hangt in Indiase winkels in Eindhoven. Sengupta merkt dat Indiërs niet altijd goed weten hoe de verkiezingen werken. Ze kreeg de vraag of ze een kruisje moeten zetten in het stemhokje of het vakje moeten inkleuren. Sommigen zeggen: het zijn maar lokale verkiezingen, wat hebben die nu voor invloed? Een Indiase man zei tegen haar: ik heb niets te klagen, waarom zou ik gaan stemmen?

Lees het hele artikel