Zelfs bij uitgezaaide borstkanker vergroot screening de overlevingskans enorm

Sinds 1990 kan iedere vrouw in Nederland deelnemen aan het bevolkingsonderzoek om borstkanker vroegtijdig op te sporen. Het nut daarvan is allang onomstreden. Uit nieuw onderzoek blijkt nu dat zelfs bij stadium IV de overlevingskansen fors groter zijn als de ziekte via screening is ontdekt.

Stadium IV borstkanker wil zeggen dat er uitzaaiingen zijn verder dan de lymfeklieren. Vrouwen die er pas in dat stadium achter komen dat ze ziek zijn hebben nog altijd 60 procent kans om na tien jaar nog in leven te zijn als bevolkingsonderzoek de ziekte aan het licht bracht. Bij vrouwen die de ziekte op andere wijze ontdekten, is die kans minder dan 20 procent.

Beperkte uitzaaiingen

Het is opmerkelijk dat screening zelfs in het meest ernstige stadium van de ziekte, wanneer de kanker zich heeft verspreid van de oorspronkelijke plaats naar organen of weefsels elders in het lichaam, niet per definitie te laat komt om nog succesvol te behandelen.

Uit het onderzoek van King’s College London, Queen Mary University of London en de University of Southern Denmark bleek dat kanker die in dit stadium via screening werd vastgesteld, vaker operatief kon worden behandeld. De uitzaaiingen waren dus nog enigszins beperkt, waardoor een operatie om alles te verwijderen nog mogelijk was.

Bevolkingsonderzoek

In Nederland worden vrouwen tussen de 50 en 75 jaar gemiddeld iedere twee jaar uitgenodigd voor het bevolkingsonderzoek. Ze krijgen dan een mammografie. Dit is een vorm van röntgenonderzoek waarmee tumoren kunnen worden opgespoord voordat ze klachten veroorzaken. Bij een afwijkende uitslag volgt aanvullend diagnostisch onderzoek. Jaarlijks overlijden er 3000 vrouwen aan de gevolgen van borstkanker. Door screening zijn dat er 1300 minder.

Er is echter nooit echt onderzocht wat de verschillen in overleving zijn per stadium van de ziekte. “Het is begrijpelijk dat er veel angst bestaat rond een late ontdekking van kanker, maar onze bevindingen bieden geruststelling: ook wanneer de ziekte in een laat stadium tijdens screening wordt gevonden, is langdurige overleving mogelijk. Ons onderzoek onderstreept het belang van screeningsprogramma’s en we hopen dat dit iedereen die wordt uitgenodigd, aanmoedigt om daadwerkelijk naar de afspraak te gaan”, aldus hoofdonderzoeker dr. Amy Tickle.

Deense gegevens

Voor het onderzoek koppelden de onderzoekers Deense screeningsgegevens uit de periode 2010–2019 aan nationale overlijdensregisters van 2010–2022. Vervolgens vergeleken ze de sterfte onder vrouwen met borstkanker met die onder vrouwen zonder borstkanker om de extra sterfte als gevolg van de ziekte te schatten. Uniek aan deze studie was dat de sterfte onder vrouwen zonder borstkanker apart werd geanalyseerd op basis van hun eerdere deelname aan screening. Daarmee werden vertekeningen die samenhangen met deelname zoveel mogelijk uitgesloten.

“We onderzochten de overleving van vrouwen bij wie borstkanker via screening was ontdekt, van vrouwen die nooit aan screening hadden deelgenomen en van vrouwen die eerder wel waren gescreend maar bij wie de kanker niet via screening was gevonden”, legt professor Peter Sasieni uit.

Verrassende resultaten

“Voor vrouwen met stadium I, II en III borstkanker verschilde de overleving niet afhankelijk van de screeninggeschiedenis. Maar bij stadium IV waren we verrast: de prognose van vrouwen bij wie de kanker via screening was ontdekt, leek sterk op die van vrouwen met stadium III borstkanker. Zij hadden drie keer zoveel kans om nog tien jaar te leven als andere vrouwen met stadium IV borstkanker.”

Mocht je dus nog niet overtuigd zijn van het nut van bevolkingsonderzoek laat dan deze studie je het laatste zetje geven: zelfs als de ziekte al is uitgezaaid vergroot screening je overlevingskansen fors.

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Experimentele behandeling vernietigt borstkanker bij muizen in één klap en Onderzoekers ontdekken 200 stoffen in verpakkingsmateriaal die borstkanker kunnen veroorzaken. Of lees dit artikel: Als vrouwen meer informatie krijgen over borstkankeronderzoek nemen ze een verrassend besluit.

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: