Bang voor spinnen? Een wereld zonder hen, dat is pas écht angstaanjagend

Spinnen, veel mensen zijn er toch een beetje bang voor. Maar stel je eens voor dat ze er niet meer zijn. Dat klinkt misschien rustgevend, maar volgens Amerikaanse ecologen is dát pas een horrorscenario.

Onderzoekers van de University of Massachusetts laten in een nieuwe studie zien hoe ongelooflijk belangrijk spinnen zijn. Ze zijn zelfs cruciaal voor de gezondheid van onze planeet.

Onbemind maar onmisbaar

“Onze samenleving kan niet zonder insecten en spinachtigen”, zegt hoofdonderzoeker Laura Figueroa. “Ze zorgen voor bestuiving en natuurlijke plaagbestrijding, ze fungeren als graadmeter voor lucht- en waterkwaliteit en zijn diep verankerd in culturen overal ter wereld.” Denk bijvoorbeeld aan Aragog uit de Harry Potter-reeks: een monsterlijke spin, maar wel eentje die je nooit zal vergeten als je de boeken hebt gelezen of films gezien.

Toch treden insecten en spinachtigen zelden op de voorgrond in ecologisch beleid. De beschermde status is over het algemeen slechts weggelegd voor iconische zoogdieren, reptielen, amfibieën en vogels. “Mensen maken zich vooral druk om charismatische soorten als leeuwen en panda’s. En dat is ook terecht”, vertelt Figueroa. “Maar insecten en spinachtigen staan bijna nooit in de schijnwerpers. Wij wilden weten: hoe gaat het eigenlijk met hen?”

Onthutsend datagat

Samen met promovendus Wes Walsh dook Figueroa in de beschermde status van bijna 100.000 bekende soorten insecten en spinachtigen in Noord-Amerika. Wat ze aantroffen, was ronduit verbijsterend. “Bijna 90 procent, om precies te zijn 88,5 procent, heeft geen enkele beschermde status”, legt Figueroa uit. “We hebben geen idee hoe het met ze gaat. Over de beschermingsbehoeften van de meeste soorten weten we vrijwel niets.” Biologen waarschuwen al jaren voor een wereldwijde biodiversiteitscrisis en zelfs een insectenapocalyps, maar ondertussen ontbreekt zelfs de meest basale informatie over het gros van deze diersoorten.

De weinige beschikbare gegevens zijn ook nog eens scheef verdeeld. Watergebonden insecten zoals eendagsvliegen en steenvliegen, die belangrijk zijn voor het meten van waterkwaliteit, zijn relatief goed in kaart gebracht. Ook populaire groepen als vlinders en libellen krijgen bovengemiddeld veel bescherming, waarschijnlijk omdat ze zo mooi rondfladderen. Maar spinnen? Die bungelen onderaan de lijst.

“Vooral spinachtigen vallen volledig buiten de boot”, zegt Walsh. “In de meeste Amerikaanse staten is geen enkele soort beschermd. We hebben meer data nodig over insecten, maar zeker ook over spinachtigen.” Het is best apart dat spinnen zo weinig aandacht krijgen, want juist zij spelen een sleutelrol als natuurlijke insectenbestrijders. Zonder hen zouden populaties muggen en andere plaaginsecten explosief toenemen.

Volgens Figueroa kunnen insectenbeschermers iets leren van het succesverhaal rond het beschermen van vogels in Noord-Amerika. “Onderzoek laat zien dat natuurbescherming het meest effectief is wanneer brede, diverse coalities samenwerken”, zegt ze. “Bij vogels waren het jagers, vogelaars, natuurorganisaties en nog een aantal andere groepen die de handen ineensloegen voor een gezamenlijk doel.”

Meer waardering

Walsh, die een prachtige spinnentattoo op zijn arm draagt, hoopt dat het imago van zijn favoriete dieren verandert. “Insecten en spinachtigen zijn meer dan enge wezentjes die je de stuipen op het lijf jagen”, zegt hij. “We moeten ze leren waarderen om hun ecologische betekenis. En dat begint met betere gegevens en met de erkenning dat ze bescherming verdienen.” Want wie bang is voor spinnen, kan zich beter zorgen maken over een toekomst zonder hen.

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Spinnen ‘versieren’ hun web. En wetenschappers weten eindelijk waarom en Dit is waar spinnen écht vandaan komen, zo blijkt uit nieuw onderzoek. Of lees dit artikel: Nieuw ontdekte horrorschimmel verandert spinnen in zombies.

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: