Deze piepkleine vogels krijgen dagelijks meer alcohol binnen dan je denkt

Onderzoekers van de Universiteit van Californië in Berkeley hebben ontdekt dat bijna de helft van alle bloemennectar sporen van alcohol bevat. Voor kleine bestuivers als kolibries kan dat flink optellen.

Kolibries wegen zo’n vier gram. Ze moeten elke dag twee keer hun eigen lichaamsgewicht aan nectar uit bloemen binnenspelen om in leven te blijven. Wat nu blijkt is dat deze nectar regelmatig alcohol bevat. Er zit zelfs zoveel in dat kolibries, omgerekend naar menselijke maten, elke dag anderhalf tot twee standaardglazen bier per dag drinken.

Bijna overal een beetje

Dit blijkt uit 147 nectarmonsters van 29 verschillende plantensoorten, afgenomen in een botanische tuin in Berkeley, Californië. De onderzoekers gebruikten een enzymatische methode die specifiek op alcohol reageert om de concentraties te meten. In 48 procent van alle monsters zat meetbare alcohol. Bij 26 van de 29 soorten werd minstens één keer alcohol aangetroffen.

De hoeveelheden zijn op zich niet schokkend. Het gaat gemiddeld om zo’n 0,016 procent voor de positieve monsters, met uitschieters tot 0,056 procent. Dat zijn concentraties die honderden keren lager liggen dan in bier. Maar voor dieren die constant nectar drinken en bijna niets wegen, telt het wel degelijk op.

Cactussen sprongen eruit met de hoogste gemiddelde alcoholconcentraties. Daarnaast bleek er een licht positief verband te bestaan tussen de suikerconcentratie in nectar en de hoeveelheid alcohol. Meer suiker betekent immers meer brandstof voor gisten om te fermenteren.

Een biertje per dag

De onderzoekers rekenden uit hoeveel alcohol diverse bestuivers dagelijks binnenkrijgen als ze uitsluitend op nectar zouden leven. Anna’s kolibrie, een veelvoorkomende soort aan de westkust van de VS, komt uit op ongeveer 0,20 gram alcohol per kilogram lichaamsgewicht per dag. Voor honingzuigers, die in Afrika en Azië leven, was het vergelijkbaar of zelfs iets hoger, tot 0,27 gram per kilo.

Een mens van 70 kilo die één standaardglas alcohol drinkt, krijgt zo’n 0,14 gram per kilo binnen. Die piepkleine vogeltjes zitten daar ruim boven; hun dagelijkse dosis komt neer op het equivalent van 1,3 tot 1,9 standaardglazen. Honingbijen komen er een stuk gunstiger vanaf: zij hebben relatief minder nectar nodig ten opzichte van hun gewicht en komen uit op zo’n 0,05 gram per kilo.

Leestip: Dronken aap-hypothese bevestigd: chimpansees drinken dagelijks een borreltje of twee

Dronken vogels?

Worden die kolibries dan ook daadwerkelijk aangeschoten van hun nectardieet? Waarschijnlijk niet. Eerdere experimenten lieten zien dat kolibries en honingbijen veel hogere alcoholconcentraties kunnen verdragen zonder zichtbare effecten.

Honingbijen drinken vrijwillig oplossingen met alcoholpercentages tot 20 procent en oosterse hoornaars bleken bij concentraties tot 80 procent nauwelijks last te hebben. Deze dieren hebben vermoedelijk efficiënte manieren ontwikkeld om alcohol af te breken, al is de precieze biochemie bij vogels en insecten nog lang niet zo goed begrepen als bij mensen of fruitvliegen.

Het is zelfs mogelijk dat die beetjes alcohol juist nuttig zijn. Gisten produceren naast alcohol ook allerlei vluchtige stoffen. Bestuivers zouden aan de geur van die gistingsproducten kunnen “ruiken” of nectar vers en van goede kwaliteit is, zonder de bloem daadwerkelijk te hoeven bezoeken.

Nog veel onbekend

De onderzoekers zeggen uitdrukkelijk dat hun studie een eerste verkenning is. De monsters kwamen uit één botanische tuin in een mediterraan klimaat, en het is goed mogelijk dat bloemen in tropische regenwouden of op alpenweiden heel andere alcoholwaarden bevatten. Ook konden ze niet controleren hoe lang de nectar al in de bloem zat voordat ze het opzogen. Hoe langer nectar blijft staan, hoe meer tijd gisten hebben om te fermenteren.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: