Hoe baby’s leren praten? Nou, op dezelfde manier als zangvogels

Het eerste gebrabbel van een baby klinkt vertederend. Ouders zien het vooral als een schattige fase voordat de eerste echte woordjes komen. Maar dat gebrabbel is een cruciale stap richting het spreken van taal. Uit nieuw onderzoek blijkt zelfs dat baby’s hun eerste complexe klanken op vrijwel dezelfde manier leren als hoe zebravinken leren zingen.

Menselijke baby’s en zebravinkkuikens hebben meer gemeen dan gedacht. Beiden zijn ze afhankelijk van positieve reacties van hun verzorgers in het leerproces richting het produceren van steeds ingewikkeldere klanken. Met andere woorden: als ouders enthousiast reageren op meerlettergrepige brabbels, leren baby’s sneller praten. En precies hetzelfde gebeurt bij jonge zebravinken die hun zang oefenen.

Ontwikkeling van spraak en zang

De mens wordt hulpeloos geboren. We kunnen niet lopen, niet eten zonder hulp en zelfs communiceren moeten we grotendeels nog leren. Dat laatste ontwikkelt zich vooral naar een hoger plan dankzij de interactie met ouders en andere verzorgers. En dit proces is niet uniek voor mensen. Neem dus de zebravink. Dat is een erg interessant proefdier, omdat zijn manier van leren communiceren sterk lijkt op die van mensen. “Elke baby begint met eenvoudige geluiden”, zegt hoofdonderzoeker Steven Elmlinger van Princeton University. “Maar hoe verandert dat gebrabbel uiteindelijk in volwassen spraak?” Om dat te onderzoeken voerde hij drie studies uit: twee met menselijke baby’s en een met zebravinken in de hoofdrol.

Ouders reageren op ingewikkelder gebrabbel

In het eerste experiment observeerde hij baby’s terwijl ze omgingen met hun verzorgers. En daar kwam iets interessants uit naar voren: volwassenen reageren vaker en enthousiaster op klankreeksen met meerdere lettergrepen dan op losse klanken. Dus op een simpel ‘ba’ volgt minder vaak een reactie dan op een uitbundig ‘ba-ba-ba’. Dat lijkt misschien onbelangrijk, maar in een tweede experiment bleek juist hoe cruciaal dat verschil is. Hiervoor werden dertig baby’s een aantal maanden gevolgd om te kijken hoe hun stemgeluiden zich ontwikkelden.

Leestip: Mag het een beetje zachter alsjeblieft: zebravink die in het ei al auto’s en scooters hoort, heeft daar als volwassene nog last van

“We gingen er eigenlijk vanuit dat baby’s vooral beter worden door veel te oefenen met hun mond en stembanden”, vertelt Elmlinger. “Eerder onderzoek liet al zien dat sociale feedback helpt bij losse klanken. Wij wilden weten of dat ook geldt voor langere klankreeksen.” Het antwoord is ja. Baby’s van wie verzorgers vaker reageerden op complexer gebrabbel, leerden sneller om zulke langere klankreeksen zelf te produceren. Een glimlach, reactie of enthousiaste opmerking van een ouder heeft dus een directe invloed op hoe snel een kind leert praten.

Vogels doen precies hetzelfde

In het derde onderzoek werd het experiment herhaald, maar nu mochten de jonge zebravinken aan de slag. En jawel, hetzelfde patroon deed zich voor: de jonge vogels leerden complexere zang sneller wanneer volwassen vogels daarop reageerden. “Onze resultaten laten zien dat mensen en zebravinken sociale feedback niet alleen gebruiken om hun klanken te verbeteren”, legt de ontwikkelingspsycholoog uit. “Hun sociale omgeving helpt ook bij de timing en structuur van hun communicatie.” Dat doet vermoeden dat menselijke taal minder uniek is dan lang werd gedacht. En dit is nog maar het begin.

Hij denkt dat meer diersoorten op een vergelijkbare manier leren communiceren. “Ik zou graag samenwerken met onderzoekers die breedneusapen (primaten die leven in de tropische gebieden van Mexico, Midden- en Zuid-Amerika, red.), walvisachtigen en vleermuizen bestuderen”, zegt hij. “Er zijn sterke aanwijzingen dat sommige van deze dieren ook sociaal gestuurde stemleerprocessen hebben. Misschien is het helemaal niet zo zeldzaam. We hebben er gewoon nog te weinig onderzoek naar gedaan.”

Wil je niets van Scientias missen? Volg Scientias op Google Discover dan zie je al onze verhalen!

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: