Hoe je een zinvol leven leidt volgens de wetenschap

De zin van het leven houdt filosofen al duizenden jaren bezig. Nieuw onderzoek suggereert dat het misschien zo simpel is als iemand een helpende hand bieden.

Wetenschappers hebben ontdekt dat het belangrijk is om een positieve impact te hebben op andere mensen. Dat geeft je het gevoel dat je leven zin heeft.

Filosofen buigen zich al duizenden jaren over de vraag wat ons leven zinvol maakt. Ook filosoof Joffrey Fuhrer van de Universiteit van Oost-Finland wil het antwoord op deze vraag vinden. Als we weten welke activiteiten, gedachten en handelingen leiden tot een gevoel van nut, kunnen therapeuten deze informatie namelijk gebruiken om mensen naar een zinvol leven te begeleiden.

LEES OOK

‘De behandeling van een milde depressie moet je niet standaard vergoeden’

Het pessimisme over de gezondheidszorg neemt toe. Wat zou gezondheidseconoom Marco Varkevisser doen als hij zorgminister werd?

Zinvol, zinvoller, zinvolst

Om de eeuwenoude kwestie op te lossen, werkte Fuhrer samen met filosoof Florian Cova van de Universiteit van Genève in Zwitserland. Ze namen online vragenlijsten af bij honderden inwoners van de Verenigde Staten. De resultaten deelden ze in het wetenschappelijke tijdschrift Journal of Happiness Studies.

Bij sommige onderzoeken kregen de deelnemers fictieve personages voorgeschoteld. Vervolgens gaven ze aan in hoeverre zij de levens zinvol, gelukkig en bewonderenswaardig vonden. Ze beoordeelden bijvoorbeeld het leven van Amelia. Deze verzonnen vrouw had de loterij gewonnen en doneerde regelmatig aan goede doelen die armoede en honger bestrijden. Ook reisde ze naar verschillende landen om daar vrijwilligerswerk te doen.

Bij andere onderzoeken vroegen de onderzoekers aan deelnemers om verschillende definities van een zinvol leven te beoordelen en te rangschikken. Ook vroegen ze hoe tevreden ze zijn over hun eigen leven.

Vierde dimensie

Uit eerdere, soortgelijke onderzoeken kwamen drie zaken naar voren die mensen het gevoel geven dat het leven zin heeft: samenhang ervaren tussen je verschillende levensfases, een doel voor ogen hebben, en het idee hebben dat je leven van belang is. Volgens Fuhrer en Cova moeten we hier een vierde dimensie aan toevoegen. Ze ontdekten dat het gevoel dat ons leven zin heeft ook sterker wordt als we andere mensen helpen.

Andere psychologen concludeerden dat – naast samenhang en een doel hebben – niet ‘belang’ maar ‘meetellen’ belangrijk is. Maar het nieuwe onderzoek stelt dat dit niet het hele verhaal is. Fuhrer en Cova wijzen op het belang van een positieve impact op anderen.

‘Ik ben het er helemaal mee eens dat dit soort concepten bijdragen aan een zinvol leven’, zegt psycholoog Tatjana Schnell van de MF Noorse School voor Theologie, Religie en Maatschappij in Oslo. ‘Maar wat is het verschil tussen ‘impact’ en ‘belang’? Eigenlijk is er geen verschil.’

Schnell stelt in haar eigen werk ook vier dimensies van een betekenisvol leven voor. Naast samenhang, doel en belang, heeft zij het over ‘existentiële verbondenheid’. Dat is het gevoel een plaats in deze wereld te hebben. Recent bleek uit een onderzoek dat sociale steun mensen een betekenisvoller leven kan geven.

Kopje koffie

Volgens Schnell is het niet noodzakelijk om alle betekenisvolle dimensies af te vinken – onafhankelijk van hoeveel dat er precies zijn. ‘Het gaat er meer om dat er geen problematisch gebied in je leven zit: zonder samenhang, zonder doel, zonder belang of zonder verbondenheid’, zegt ze.

Filosoof Frank Martela van de Aalto-universiteit in Finland geeft het voorbeeld van mensen die hun werk nutteloos vinden. ‘Ze voeren hun baan uit, ze krijgen salaris, maar ze hebben het gevoel dat er niets positiefs uit voortkomt’, zegt Martela. In dit soort situaties kunnen mensen het gevoel krijgen dat ze geen doel hebben, waardoor ze zich hopeloos of depressief gaan voelen, zegt hij.

Om in ons leven meer impact te maken, moeten we volgens Fuhrer en Schnell verder kijken dan onze eigen zorgen. In plaats daarvan moeten we tijd en energie steken in activiteiten die anderen ten goede komen. ‘Ontdek wie je denkt te zijn, wie je wilt zijn, en wat je deze wereld te bieden hebt. Kijk vervolgens hoe je dat kunt toepassen op iets dat fijn is voor anderen’, zegt Schnell.

Zingeving kan ook voortkomen uit kleine dingen die je elke dag doet, zegt Martela. Een kopje koffie halen voor een collega is soms al genoeg.