Hoe verstandig is het om kinderen op te voeden in een rijke, witte wijk?

Betrokken volwassene: „Ik heb zelf geen kinderen, maar woon in een rijke wijk waar de Range Rovers niet te tellen zijn. Hoe verstandig is het om kinderen op te voeden in welvarende witte wijken en naar de witte buurtschool te sturen? Wat heeft al die welvaart voor invloed op hun wereldbeeld en doorzettingsvermogen?”

Naam en woonplaats zijn bij de redactie bekend. 

De rubriek Opgevoed is anoniem, omdat moeilijkheden in de opvoeding gevoelig liggen. Wilt u een dilemma in de opvoeding voorleggen? Stuur uw vraag of reacties naar opgevoed@nrc.nl

Voorbeeld geven

Stefan Ramaekers: „Het is een pedagogische vanzelfsprekendheid dat je wereldbeeld gevormd wordt door waar en met wie je opgroeit. Kinderen die in armoede opgroeien, zullen een andere blik op de wereld ontwikkelen dan kinderen in heel welvarende wijken. Ze zullen met andere vragen thuiskomen van school. Het verschil is dat de rijkere ouders meer keus hebben waar ze hun kinderen willen laten opgroeien.”

„Ouders hebben ook altijd een ‘politieke’ rol in het leven van hun kinderen. Tot wat voor burgers voed je ze op? Wie sociaal bewogen is, wil misschien niet eens in zo’n wijk wonen.”

„Maar het is hoe dan ook zo dat kinderen meekrijgen wat door ouders zelf wordt voorgeleefd. Hoe zij uitdrukking geven aan wat ze van waarde vinden. Hoe ze zich informeren, met wie ze omgaan, wat er op tafel staat, hoe ze vakantie vieren, en waar. Welke rol geld speelt.”

„Ook doorzettingsvermogen wordt door ouders voorgeleefd. Dus de veronderstelling dat rijke kinderen gepamperde kasplantjes dreigen te worden, ligt niet voor de hand.”

Meer druk

Gonneke Stevens: „Als je kijkt naar het welzijn van kinderen, dan zijn persoonlijke eigenschappen en gezinsprocessen relevanter dan de buurt waarin zij opgroeien of de school waar zij op zitten. Dat wil niet zeggen dat buurt en school niet belangrijk zijn. Voor jonge kinderen is de invloed van de buurt groter, voor oudere kinderen de school.”

„We zien dat kinderen in rijke wijken minder gedragsproblemen vertonen en minder problemen hebben met leeftijdgenoten, wat te maken kan hebben met omgangsvormen.”

„Op middelbare scholen waar de gemiddelde gezinswelvaart van leerlingen hoger ligt, rapporteren leerlingen juist meer aandachtsproblemen en ook meer emotionele problemen. Het laatste geldt vooral voor leerlingen die zelf uit armere gezinnen komen, mogelijk beïnvloed door de positie die ze op die school hebben en het gevoel niet op hun plek te zijn.”

„Uit internationaal onderzoek weten we dat de studie-uitkomsten van leerlingen hoger zijn op middelbare scholen met veel kinderen uit rijke gezinnen. Daar speelt mee dat deze scholen vaak over meer middelen beschikken voor leerondersteuning.”

„Of welvaart een negatieve invloed heeft op doorzettingsvermogen valt zo niet te zeggen. Scholieren op ‘rijke’ middelbare scholen rapporteren juist vaker veel druk door schoolwerk. Het lijkt erop dat ouders met een hoog inkomen meer waarde hechten aan presteren.”

„Dan het wereldbeeld: op scholen met kinderen van verschillende etnische achtergronden zijn jongeren die behoren tot de etnische meerderheid zich bewuster van ongelijkheden en meer bereid om actie te ondernemen om die ongelijkheden te verminderen. Maar dat is alleen zo als er op die scholen betekenisvol contact is tussen de groepen. De school moet daar dan wel een belangrijke rol in spelen. Het is namelijk mogelijk dat jongeren uit verschillende groepen wel bij elkaar op school zitten, maar niet met elkaar omgaan in de klas of de pauze.”

„Ouders in deze wijken die het belangrijk vinden dat hun kinderen een brede blik ontwikkelen op de maatschappij, zullen zelf naar manieren op zoek moeten gaan om hun kinderen daarmee op te voeden.”

Stefan Ramaekers is hoogleraar wijsgerige pedagogiek aan de Katholieke Universiteit Leuven. Gonneke Stevens is hoogleraar Jongerenwelzijn aan de Universiteit Utrecht. Zij onderzoekt de invloed van de sociaal-economische achtergrond op de mentale gezondheid van de Nederlandse jeugd.