Ik wil verlangen naar het goede

Eén zin trof me in het bijzonder in het behartigenswaardige stuk van Beatrice de Graaf en Rik Peels over ‘caritas’, het liefhebben van de naaste, en dat was deze: ,,Je moet willen verlangen naar het zoeken van het goede voor stad en land.”

Zo verwikkeld dat het mooi is als poëzie. Kun je ‘willen verlangen’? Je kunt verlangen, dat weten we allemaal, maar hoe vaak denk je ‘ik wil verlangen’? En dan ook nog naar ‘zoeken’. Herman Gorter schreef ,,ik doe verlangen” en benadrukte daarmee het feit dat hij verlangde, maar zelfs hij heeft geloof ik nooit geschreven ,,ik wil verlangen”.

En toch, juist daarom, vind ik de formulering zo treffend. Het zou makkelijk zijn als iedereen als vanzelf verlangde naar het goede voor stad en land, en gunstig zou dat ook zijn. Dan zouden we natuurlijk nog ruzie krijgen over wat ‘het goede’ dan was, maar daar kunnen de andere deugden ons dan weer bij helpen, al blijven mensen verschillende opvattingen houden over het goede.

Zouden er veel mensen zijn die op de vraag: ,,verlang je naar het goede voor stad en land?” keihard ,,nee” zouden antwoorden? Ja toch wel denk ik, mensen die zouden zeggen: ik verlang naar het goede voor mij, stad en land zien we dan wel. Of die menen dat stad en land enorm gebaat zouden zijn bij wat goed is voor hen.

Je komt dus meteen in een discussie over het goede terecht, in plaats van over verlangen, laat staan willen verlangen.

Toch gaat het daar juist wel om. Liefde in de zin van caritas, is niet een spontane emotie. De Graaf en Peels schrijven: ,,De Tenach en het Nieuwe Testament formuleren het dan ook als gebod (…) Er staat niet dat je je naaste lief of leuk moet vinden, of er fijne emoties bij dient te hebben. Je moet gewoon een beetje je best doen en de opdracht uitvoeren.” Een gebod dus. Je moet willen zorgen voor je naaste, daarom. Omwille van de caritas zelf, en omwille van de rechtvaardigheid.

Rechtvaardigheid vindt eigenlijk iedereen belangrijk, meer nog dan zoiets abstracts als ‘het goede’. Maar ook over wat rechtvaardigheid is kunnen de meningen nogal uiteenlopen.

Deugden

In onze landspolitiek zie je nu een poging om weer vanuit deugden te denken. Samenwerken, het goede nastreven, rechtvaardig zijn, dat willen de partijen, vooral D66 en het CDA. Maar ze moeten ook praktisch zijn en de kosten niet uit de hand laten lopen en hup, daar heb je meteen alweer een woest debat over het goede en over rechtvaardigheid en over betrouwbaarheid: het verhogen van de AOW-leeftijd wordt door andere partijen op al die gronden afgekeurd.

Ik begrijp dat wel. Ik las in deze krant over de ‘fiscalisering van de AOW’ een voorstel om mensen die een aanvullend pensioen hebben gewoon pensioenpremies te laten betalen. Hoe rechtvaardig wil je het hebben! Minder lasten voor de werkenden en het levert ook meer besparing op dan die verhoogde leeftijd. Maar dan streven de coalitiepartijen ineens niet naar het goede voor het land, omdat ze veronderstellen dat die rijkere gepensioneerden daar evenmin naar verlangen, dat die alleen maar verlangen naar het goede voor zichzelf. Net als de coalitiepartijen, want die zijn bang voor minder aanhang en dat belang weegt kennelijk zwaarder.

Wat armoedig allemaal. Als wij gepensioneerden echt aangesproken zouden worden op ons verlangen naar het goede, zouden we dan niet in meerderheid zeggen: ik wil daar inderdaad naar zoeken? Kom maar op met die premies?

Ik wil verlangen dat dat zo is.