Ja, jongeren worden echt depressief van social media, blijkt uit megastudie

Van onderzoeker tot beleidsmaker en van moeder tot leraar, vrijwel iedereen maakt zich zorgen om het smartphonegebruik van kinderen. Een enorme metastudie maakt duidelijk dat dat terecht is. Vooral sociale media blijken schadelijk.

De analyse van 153 studies waarvoor bijna 19.000 minderjarigen zijn gevolgd, concludeert dat smartphonegebruik onder jongeren consequent leidt tot een slechtere psychische gezondheid.

Extra gevoelig in pubertijd

Vooral het gebruik van sociale media baart onderzoekers zorgen. Het kan depressieve klachten, gedragsproblemen, zelfbeschadiging en middelenmisbruik veroorzaken. Bovendien hebben kinderen die veel op social media zitten een lager zelfbeeld en halen ze slechtere cijfers. Vooral tijdens de vroege pubertijd zijn de effecten op depressie groot. Niet gek: in deze periode willen jongeren extra graag op hun leeftijdsgenoten lijken.

“Het interpersoonlijke karakter van sociale media, waarbij zichtbaarheid voor leeftijdsgenoten, zelfpresentatie en sociale vergelijking centraal staan, kan het gevoel van stress bij jongeren vergroten, vooral in de vroege adolescentie”, legt hoofdonderzoeker Samantha Teague van de Australische James Cook University uit aan Scientias.nl. “Het voortdurend veranderende platformontwerp van sociale media is ook een mogelijk probleem. Denk aan functies zoals automatisch afspelen en scrollen, evenals andere algoritmegestuurde kenmerken van sociale media.”

Na 2012 veranderde alles

Interessant is dat er vanaf 2012 duidelijk iets veranderde. “We ontdekten dat de verbanden sterker waren in recentere studies over het gebruik van sociale media en gezondheid en ontwikkeling, met name sinds 2012″, zegt Teague. “Dit valt samen met de periode waarin het gebruik van smartphones en tablets bij kinderen en jongeren echt sterk begon toe te nemen.”

Maar het is niet allemaal kommer en kwel. Gamen is wat minder slecht dan gedacht. Het leidt enerzijds inderdaad tot een toename van agressief en driftig gedrag, maar anderzijds was er een bescheiden positief effect op de aandacht en executieve functies. Dit suggereert dat de cognitieve uitdaging van games bepaalde mentale vaardigheden kan versterken, al leidde het niet direct tot betere schoolresultaten.

Wereldwijd probleem

Het is tijd om in actie te komen, vinden de onderzoekers. “De omvang en consistentie van de bevindingen laten zien dat dit groter is dan een probleem van een individueel huishouden of een lokale gemeenschap; het is een wereldwijd probleem dat landen en bevolkingsgroepen overstijgt”, aldus de onderzoeker. “Dit betekent dat beleidsmakers actie moeten ondernemen door technologiebedrijven verantwoordelijk te houden, vooral voor onveilige of verslavende ontwerpen op hun platforms, zoals automatisch afspelen en automatisch scrollen.”

Tegelijkertijd zijn er ook dingen die scholen en ouders kunnen doen om kinderen te helpen betere vaardigheden op het gebied van digitaal welzijn te ontwikkelen. “Scholen moeten een evenwichtig en doelgericht gebruik van technologie in het leren bevorderen en daarnaast digitale geletterdheid en veiligheid onderwijzen.”

Ouders zouden zelf bovendien gezond technologiegebruik moeten laten zien. “Ze moeten hun kinderen evenwichtige routines aanleren met voldoende slaap, lichamelijke activiteit en andere offline activiteiten. Kinderen groeien steeds vaker op in een digitale omgeving die grotendeels voor volwassenen is ontworpen en deze omgeving beïnvloedt op grote schaal hun ontwikkeling”, besluit Teague.

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Bijna een derde van het onderzoek naar social media heeft banden met big tech (zonder het te melden) en Gebruik social media explodeert onder jongeren: geen tijd meer voor vrienden, sporten of muziek. Of lees dit artikel: Het halo-effect op social media: door een filter lijk je niet alleen mooier, maar ook slimmer en socialer.

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: