Nog onduidelijk of gevonden skelet in Maastricht van ‘vierde musketier’ d’Artagnan is: ‘veel informatie verloren gegaan’

2 uren geleden 1

Behoorde het skelet dat gepensioneerd stadsarcheoloog Wim Dijkman in maart illegaal blootlegde onder een kerk in Maastricht, toe aan de beroemde ‘vierde musketier’ d’Artagnan? We weten het simpelweg nog niet, zeggen de gemeente Maastricht, onderzoekers van de hogeschool Saxion en het archeologisch bureau BAAC donderdag. De gemeente laat meer onderzoek doen in de hoop tot een definitief antwoord te komen.

Charles Batz de Castelmore, zoals de graaf van Artagnan voluit heette, sneuvelde in 1673 bij het Franse beleg van Maastricht. Bij leven beschouwde ‘zonnekoning’ Lodewijk XIV d’Artagnan als zijn trouwste dienaar. Maar de echte faam voor d’Artagnan komt door zijn rol in De Drie Musketiers, de roman van Alexandre Dumas uit 1844.

Na het beleg ontwikkelde Maastricht een grote liefde voor „zijn” musketier, die volgens de overlevering ergens in of om de stad is begraven. Waar precies bleef al die tijd echter onopgehelderd. Sinds maart gloort er hoop op een antwoord: onder de Sint-Petrus-en-Pauluskerk in de wijk Wolder werden botjes gevonden, die wel eens van d’Artagnan kunnen zijn.

Kúnnen. Want de kans dat het ook echt de musketier is, lijkt niet bijzonder groot. Tot nu toe wijst het onderzoek uit dat de persoon waarschijnlijk een man „tussen de 44 en 66 jaar” was, meldt de gemeente Maastricht donderdag. Dat komt overeen met d’Artagnans leeftijd bij overlijden (62 jaar). Maar het dieet van de persoon onder de kerk bestond voor een groot deel uit vis, en dat aten ze in d’Artagnans geboortestreek Gascogne een stuk minder.

Verloren gegaan

De ‘kogel’ die bij het skelet zou zijn gevonden, bleek bovendien al snel een nagel uit een grafkist.

Er is veel „ruis” ontstaan door de manier waarop het skelet in eerste instantie is uitgegraven, zegt archeoloog Michiel Meurs van BAAC donderdag bij een online persconferentie, die vanwege de grote internationale belangstelling deels in het Engels is. Gepensioneerd oud-stadsarcheoloog Wim Dijkman, die zich al decennia met de musketier bezighield, deed dat op eigen houtje, zonder vergunning, en dus illegaal.

Daar kwam nog bij dat Dijkman al zeker 25 jaar geen veldwerk had gedaan en niet gecertificeerd was voor dit werk. Toen de gemeente op 5 maart hoorde van de zaak, liet ze de opgraving per direct stilleggen en schakelde de onderzoekers van BAAC en de Saxion hogeschool in. Maar toen was er al veel waardevolle informatie verloren gegaan, zegt huidig gemeentearcheoloog Gilbert Soeters.

Zo hadden de onderzoekers volgens hem graag geweten „vanaf welk niveau deze grafkuil is gegraven”, zodat ze preciezer konden zeggen hoe oud het skelet was. In en rond de kerk liggen immers talloze andere skeletten, waaronder ruim 250 militairen die daar veertig jaar eerder werden begraven, na een belegering in 1632.

Ook hadden de onderzoekers volgens Soeters graag gezien waar „bepaalde vondsten die nu in een doosje in een Albert Heijn-tas zitten, precies vandaan zijn gekomen”. Dat had de puzzel „een stuk eenvoudiger” gemaakt, zegt de gemeentearcheoloog – de onderzoekers van BAAC en Saxion knikken instemmend.

Inmiddels doet de Inspectie Overheidsinformatie en Erfgoed onderzoek naar Dijkman. De politie arresteerde hem eind mei, nadat hij enkele van de botten persoonlijk was gaan ophalen bij een lab in München en ze weigerde aan de gemeente terug te geven. In de tussentijd bewaarde hij de resten in een plastic tupperwarebakje in zijn schuur. Het OM verdenkt hem van diefstal en verduistering.

Dna-onderzoek

Ondanks de „ruis” blijft er genoeg informatie over om verder onderzoek te doen, zegt Soeters. „Om te beginnen gaan we dna-onderzoek doen, om te bepalen uit welke regio in Europa de resten komen. Als dat niet de Gascogne is, kunnen we met zekerheid zeggen dat het niet d’Artagnan is.”

Komt het skelet mogelijk toch uit de Gascogne, dan gaan de onderzoekers proberen dna-monsters van het skelet te matchen met bekende nabestaanden van de musketier. De onderzoekers zeggen twee nabestaanden op het oog te hebben.

Ook hier is er gedoe. Hetzelfde lab in München waar Dijkman de botten ophaalde, had op diens verzoek al dna-onderzoek met nabestaanden gedaan. Maar toen de gemeente-onderzoekers dit Institut für Rechtsmedizin om de resultaten vroegen, weigerde het lab die te delen. De onderzoekers verwachten nu nog zes maanden nodig te hebben.

Blijkt het skelet daadwerkelijk van d’Artagnan te zijn, dan resteert de vraag wat ermee moet gebeuren. Het zou kunnen dat Frankrijk de resten van zijn nationale held terug wil: president Emmanuel Macron volgt het onderzoek met grote interesse en steunt de wens van d’Artagnans geboorteplaats om het skelet te begraven bij een lokaal museum.

Burgemeester van Maastricht Wim Hillenaar noemt het desgevraagd een „als-dan-kwestie”. „We zijn nog niet op het punt van ‘als’ aanbeland. Ik denk dat we deze onderhandeling met een open vizier in zullen gaan, maar je hebt een aantal juridische feiten. Eén daarvan is dat het skelet op dit moment toebehoort aan de gemeente.”

Stadsarcheoloog Soeters zegt te verwachten dat zijn gemeente in zo’n geval „een goed gesprek” gaat hebben „met onze Franse vrienden”. „Ik kijk ernaar uit.”