Onderzoek: 26.500 mensen per jaar komen op spoedeisende hulp terecht door roken

2 uren geleden 1

Bijna 26.500 patiënten per jaar komen terecht op de spoedeisende hulp (SEH) met klachten die volledig door nicotine worden veroorzaakt. Dat blijkt uit de zogeheten VAP-ED-studie – een samenvoeging van vapen en emergency department – die half november werd uitgevoerd op bijna alle spoedeisende hulpen in Nederland. Gedurende 24 uur vroegen artsen aan patiënten van twaalf jaar en ouder of ze een vragenlijst wilden invullen over roken, vapen en het gebruik van snus (een zakje met nicotine in poedervorm dat onder de lip wordt gelegd).

De belangrijkste vraag: hoeveel patiënten op de SEH gebruiken nicotine en wat betekent dat voor de druk op de acute zorg? We zien wat we al dachten, zegt SEH-arts Nicole Kraaijvanger van het Leids Universitair Medisch Centrum en initiatiefnemer van het onderzoek: die druk is aanzienlijk.

Bij een grotere groep (44 procent) zeggen artsen: nicotine speelt mee, maar is niet de enige oorzaak

Tijdens de studiedag kwamen 4.314 mensen op de SEH’s binnen, van wie 2.061 een vragenlijst invulden. Daaruit bleek dat 434 mensen een nicotineproduct gebruikten, ofwel 21 procent. In heel Nederland bezoeken jaarlijks 1,8 miljoen mensen een SEH, omgerekend betekent dit dat zo’n 378.000 patiënten die nicotine gebruiken op de spoedeisende hulp belanden.

De artsen zien twee groepen. Bij een kleine groep (7 procent) worden hun klachten volledig veroorzaakt door nicotinegebruik, bijvoorbeeld bij longproblemen, zoals COPD – omgerekend 26.500 mensen per jaar. Bij een grotere groep (44 procent) zeggen artsen: nicotine speelt mee, maar is niet de enige oorzaak. Denk aan hart- en vaatproblemen, neurologische aandoeningen en infecties. Omgerekend zijn dat jaarlijks bijna 193.000 mensen.

Hogere leeftijdsgrens

Kraaijvanger benadrukt dat deze aantallen waarschijnlijk aan de lage kant zijn. „Patiënten met een beroerte of hartinfarct konden we natuurlijk niet bevragen, dus alleen mensen die niet ernstig ziek waren, hebben de vragenlijst ingevuld.”

De meeste patiënten uit de studie blijken sigaretten te roken (86 procent). Daarnaast gebruikt 9 procent vapes, 9 procent sigaren of cigarillo’s en 5 procent andere nicotineproducten, zoals shag, snus of heatsticks (waarbij tabak in een elektronisch toestel wordt verhit, in plaats van verbrand).

Uit de studie blijkt ook dat jongvolwassenen van 18 tot 24 jaar het vaakst nicotine gebruiken. Ze roken vooral sigaretten, maar combineren die relatief vaak met vapes. Jongeren tussen de twaalf en de achttien beginnen vaker met vapen en stappen daarna over op sigaretten of nuttigen een combinatie van de twee.

Vorige week werd bekend dat de coalitie de leeftijdsgrens voor de aanschaf van nicotinehoudende producten wil verhogen van 18 naar 21 jaar. Tot de vreugde van artsen, zegt Kraaijvanger. „Nu zien we dat bijvoorbeeld achttienjarigen op scholen nicotineproducten kopen voor jongere leerlingen. Dat wordt straks lastiger.”

Inzetten op preventie

Het liefst zien artsen een rookvrije generatie. „Dan spreek je af dat jongeren vanaf een bepaald geboortejaar nooit nicotineproducten mogen kopen. Dat is ook veel makkelijker te handhaven.”

Artsen op de SEH vroegen tijdens de studie aan bijna alle patiënten of ze wilden stoppen met roken, vapen of snus gebruiken. Bijna de helft van de mensen had interesse in een een doorverwijzing naar stophulp. Volgens Kraaijvanger is het belangrijk om meer in te zetten op preventie. „Zodat de acute zorg in de toekomst houdbaar blijft.”