Onze oudste voorouder heeft ook in Colorado geleefd

In Colorado zijn minuscule tandjes gevonden van Purgatorius, de oudst bekende voorouder van alle primaten.

Paleontologen hebben in de Verenigde Staten een opvallende ontdekking gedaan: piepkleine fossiele tandjes van Purgatorius, een klein zoogdier dat geldt als de vroegst bekende voorouder van alle primaten. Het bijzondere is niet alleen hoe klein de vondst is, maar vooral waar die is gedaan. De fossielen zijn gevonden in Colorado, in het Denver Basin bij het onderzoeksgebied Corral Bluffs. Dat is zuidelijker dan ooit eerder het geval was voor fossielen van Purgatorius. De resultaten zijn gepubliceerd in het vakblad Journal of Vertebrate Paleontology.

Oudste voorouder

Purgatorius was ongeveer zo groot als een spitsmuis. Het dier duikt in het fossielenarchief voor het eerst op kort na het einde van de dinosauriërs, zo’n 66 miljoen jaar geleden. Vondsten uit die periode zijn in het algemeen belangrijk, omdat ze laten zien hoe het leven zich herstelde na de massa-extinctie. Tot nu toe vonden onderzoekers Purgatorius alleen in gebieden die noordelijker liggen, zoals het huidige Montana en het zuidwesten van Canada.

Leestip: Aap heeft geen last van menopauze: mens is enige primaat die in de overgang belandt

De bewezen aanwezigheid van Purgatorius in Colorado lost een waar raadsel op. De groep primaatachtigen die na Purgatorius kwam is al wel eerder gevonden in het zuidwesten van de VS. Alleen: die groep is ongeveer twee miljoen jaar jonger. Hoofdonderzoeker Stephen Chester van Brooklyn College legt uit: “Deze ontdekking helpt ons beter te begrijpen waar onze vroegste primaatverwanten leefden en hoe ze zich verspreidden.” Volgens Chester wijst de aanwezigheid van Purgatorius in Colorado erop dat Purgatorius waarschijnlijk in het noorden van Noord-Amerika ontstond en daarna naar het zuiden trok.

Ware verrassing

De vondst komt als een ware verrassing. Eerst dachten onderzoekers dat het dier niet naar het zuiden trok, omdat het sterk afhankelijk was van bossen. Eerder gevonden enkelbotten laten namelijk kenmerken zien die passen bij een leven in bomen. Tijdens de enorme inslag werden ook bossen op veel plekken zwaar getroffen, waaronder het zuidelijke deel van Noord-Amerika. Dat leek een logische verklaring voor de ‘afwezigheid’ van Purgatorius in het zuiden.

Voor het onderzoek werd een techniek gebruikt die veel geduld vraagt: screen-washing. Daarbij wordt sediment (oftewel los materiaal uit de bodem) gezeefd en daarna heel precies uitgeplozen. Op die manier kan je extreem kleine botjes en tandjes vinden die je tijdens een ‘normaal’ onderzoek aan het oppervlak bijna altijd mist. Vanwege de arbeidsintensiteit werd dit onderdeel van het onderzoek uitgevoerd met behulp van studenten en vrijwilligers. Tussen de vele fossielen van vissen, schildpadden en andere dieren doken uiteindelijk een paar minieme tandjes op van Purgatorius.

Belangrijke aanwijzingen

Jordan Crowell, werkzaam bij het Denver Museum of Nature & Science (DMNS), noemt vooral de details interessant. Crowell: “De tanden beschikken over een unieke combinatie van kenmerken. Dat kan betekenen dat de fossielen misschien bij een Purgatorius-soort horen die nog niet eerder is beschreven.”

De vondst laat ook iets anders zien: onderzoekers kunnen makkelijk belangrijke aanwijzingen missen als ze vooral naar grote fossielen zoeken. In deze regio wordt al bijna 150 jaar gezocht naar fossielen. Echter wordt in veel gevallen wel gebruik gemaakt van traditionele methoden waardoor je vooral grote botten ziet liggen. Chester: “Kleine fossielen worden gemakkelijk over het hoofd gezien. Daarom zou het heel waardevol kunnen zijn als onderzoekers vaker gebruik maken van screen-washing.”

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Deze kwijtgeraakte fossielen duiken na 50 jaar weer op. Ze blijken een bijzonder verhaal te vertellen en Mary Anning, fossielenjaagster en een van de meest bijzondere wetenschappers ooit . Of lees dit artikel: Mysterie ontrafeld: zo kon de laatste primaat in Noord-Amerika voor de mens kwam zo lang in zijn eentje overleven .

Schrijf je in voor de nieuwsbrief!
Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week?
Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: