PFAS in moedermelk is geen fijn idee maar experts blijven bij positief advies: ‘Borstvoeding is meer dan alleen voeding’

1 uur geleden 1

Zuig, zuig, slik. „Dát was een slokje melk.” In een bed op klossen ligt Dana Gierspeck (33). In haar armen: Ziva Lou van één dag oud. Op woensdagochtend 1 juli om kwart over vijf ’s ochtends geboren, haar moeder bereikte nèt op tijd het bevalbad in de zitkamer, haar vader was nog bezig het te vullen. De afspraak met borstvoedingsexpert Teddy Roorda (62) was weken geleden al gemaakt en zij staat nu naast het bed te kijken of en hoe de baby drinkt. „Stevig tegen je aanduwen, laten aanhappen en druk houden.”

Bij de vorige bevalling, zegt Dana Gierspeck, werd de baby al op haar borst gelegd terwijl de verloskundigen haar nog aan het hechten waren. „Van het begin af aan ging het verkeerd.” Dochter Maeve (bijna 3) heeft ze uiteindelijk anderhalf jaar borstvoeding gegeven, maar toen was ze wel een borstontsteking, een ziekenhuisopname, drie lactatiekundigen en vijf maanden pijn verder. Teddy Roorda had ze op Instagram voorbij zien komen, en dit keer gunde ze zichzelf, zegt ze, een consult aan huis. (243 euro inclusief reiskosten).

Het advies van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) is om baby’s de eerste zes maanden borstvoeding te geven en niets anders. Borstvoeding is goed voor het immuunsysteem, de kans op obesitas, oorontsteking en astma wordt er kleiner door. Maar woensdag verscheen er onderzoek van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) waaruit bleek dat in borstmelk PFAS zit. PFAS is een verzamelterm voor chemische verbindingen die ervoor zorgen dat schoonmaakmiddelen, regenjassen en speelgoed vet- en vuilafstotend zijn. PFAS komt in de bodem voor, in drinkwater, in voedsel en dus ook in mensen – en dat is te meten in het bloed en in moedermelk.

Niemand begon over PFAS

Veronique Thijssen is voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Lactatiekundigen. Ze heeft vandaag twee ouderstellen op consult gehad, maar niemand is over PFAS begonnen. Zij ook niet. Zij vindt het RIVM-onderzoek ook „zorgwekkend”. „Mijn enige kanttekening is dat er melkmonsters zijn gebruikt van moeders die een jaar voedden. Dat is niet doorsnee, we weten niet eens hoeveel eenjarige baby’s nog borstvoeding krijgen, met zes maanden is het 30 procent.” Er is, zegt zij, zoveel dat we nog niet weten van en over borstvoeding. „Naar erectiestoornissen wordt meer onderzoek gedaan dan naar moedermelk. Net jammer dat er nu alleen op PFAS is geanalyseerd.”

Ze lijkt een beetje misselijk, zegt Dana Gierspeck tegen de lactatiekundige. „Ze is zo aan het slikken.” De eerste nacht hebben ze het matras in haar bedje een beetje schuin gezet. „Dat is achterhaald,” zegt Teddy Roorda. „O”, zegt de aanwezige kraamhulp. „Wij doen dat nog.” Roorda zoekt op haar telefoon. „Ik zit in de Landelijke Commissie Veilig Slapen. Als je op de hoogte wil blijven van alle nieuwe adviezen, moet je de literatuur goed bijhouden.”

Het is ook hechting. Het doet meer goed dan kwaad

Nee, zegt Dana Gierspeck, zij laat zich door PFAS niet afschrikken. „Het is zorgelijk dat schadelijke stoffen ons lichaam binnendringen. Maar borstvoeden is voor mij meer dan alleen voeding. Het is ook hechting. Het doet meer goed dan kwaad.” Met haar pink koppelt ze het mondje van haar baby los van de borst. „Zijn dat plaknagels?” vraagt Teddy Roorda. Ja, plaknagels gelakt met roze gellak. „Ik haal die van m’n pink er wel af”, zegt Gierspeck, niet vanwege chemicaliën die ongetwijfeld ook in nagellak zitten, maar omdat een nagelsticker los kan laten.

Geen zelfgevangen vis eten

Ouders kunnen moedermelk op PFAS laten testen bij commerciële laboratoria. De GGD raadt dat af omdat de concentraties in melk of bloed „een momentopname” zijn. Wie minder PFAS binnen wil krijgen, moet volgens het Voedingscentrum geen zelfgevangen vis uit Nederlandse wateren eten, of eieren van eigen kip. Pannen met beschadigde antiaanbaklaag kun je beter weggooien. De kraamhulp zegt dat ze heeft moeten leren omgaan met haar nieuwe pan van roestvrijstaal. „Alles lijkt vast te kleven, maar je moet gewoon een minuutje of twee wachten.” Dana Gierspeck heeft haar gietijzeren pannen voor gebruik ingevet met olie en laten „inbakken” in de oven. De plastic drinkbeker van Maeve is vervangen door eentje van rvs. Ze vist een roze, tweeliterfles met water tussen de hoofdkussens uit. „Cadeau van collega’s.” Ze is leerkracht in het speciaal onderwijs. De fles is van plastic. Die doet ze niet in de vaatwasser. „Ik zag bij de Keuringsdienst van Waarde dat plastic minder week wordt als je het met de hand afwast.”

Ze wijst naar het voedingskussen in de wieg naast haar – een soort zacht hoefijzer. „Als ik die in bed leg, mag de baby dan tussen ons in liggen?” Teddy Roorda: „Dat raden we ten strengste af. Gewoon tussen jullie in, plat op het matras. En niet hoger dan jullie hoofd, dat hoeft tegenwoordig niet meer. Maar alleen als jullie wakker zijn.”

Na drie kwartier is het consult voorbij. „Het gaat helemaal goed”, zegt Teddy Roorda op de drempel van de slaapkamerdeur. „Je geeft de pijn bij het voeden een 2,5? Perfect. Alles onder de 5 is goed. Daar doen we het voor.”