Recordaantal demonstraties in Amsterdam vorig jaar: bijna een derde draaide om het geloof

4 uren geleden 2

Nooit eerder vonden er in Amsterdam zoveel demonstraties plaats als in 2025. In totaal registreerde de gemeente 3.323 demonstraties, een stijging van zo’n 10 procent vergeleken met het jaar ervoor. Dat blijkt uit een jaaroverzicht, dat maandag werd toegelicht door de Amsterdamse driehoek: hoofdofficier van justitie René de Beukelaer, politiechef Peter Holla en burgemeester Femke Halsema.

Opvallend is dat er niet alleen veel, maar ook in grote groepen gedemonstreerd werd. In oktober trok de grootste demonstratie van het millennium door de stad. Volgens de organisatie namen maar liefst 250.000 mensen deel aan De Rode Lijn, een protest tegen de oorlog in Gaza – veel meer dan de vooraf verwachte 150.000. Alleen in 1981 was er een grotere demonstratie, tegen kernwapens.

Daarnaast waren er meerdere bijeenkomsten met meer dan twintigduizend deelnemers, zoals de Feminist March en de jaarlijkse Anti Racisme-demonstratie. Tegelijkertijd was het grootste deel van de protesten juist heel klein: 74 procent had minder dan 25 deelnemers. De gemeente ziet bovendien een duidelijke toename in het aantal evangeliserende groepjes: ongeveer 30 procent van alle demonstraties had te maken met het verkondigen van een geloof – twee keer zoveel als een jaar eerder.

Net als in 2024 werd er veel gedemonstreerd over het conflict in het Midden-Oosten. Zowel pro-Palestijnse als pro-Israëlische groepen lieten regelmatig van zich horen. Soms liepen spanningen op, bijvoorbeeld op de Dam, waar actievoerders geregeld botsten met omstanders, of het liep uit de hand tussen demonstranten onderling. Uit vrees voor wanorde en omdat er te weinig politie was om de drukte in goede banen te leiden, besloot de gemeente in de zomer om risicovolle demonstraties op de Dam tijdelijk te verbieden.

De Dam blijft de populairste protestplek: in 2025 waren er 1.288 acties. Dat aantal daalde wel licht, voor het eerst in jaren vond minder dan de helft van alle Amsterdamse demonstraties hier plaats. Mogelijk, zei Halsema maandag, komt dit door „aanvullende maatregelen”. Sinds eind 2024 moeten protesten eerder worden aangemeld: 48 uur van tevoren, en op de Dam zelfs 72 uur.

Een pro palestina demonstratie in april.

Extra druk op steden

Van de 3.323 demonstraties werd in 3.203 gevallen vooraf door de organisatoren aangegeven wat ze van plan waren. Volgens korpschef Peter Holla besteedt de politie veel tijd aan overleg met de organisatoren. „Dat is onze plicht. We beoordelen voortdurend of het nog behapbaar is.”

Het nieuwe coalitieakkoord van D66, CDA en VVD zet ondanks kritiek in op strengere regels voor demonstraties. De partijen willen burgemeesters meer bevoegdheden geven om protesten te verplaatsen of te beperken, maar Halsema zegt dat de huidige wetgeving hiervoor al voldoende ruimte biedt. Volgens haar leggen landelijk opgelegde, repressieve maatregelen – zoals het eerder voorgestelde verbod op gezichtsbedekking – extra druk op steden. „Het is belangrijk dat Amsterdam haar eigen afwegingen kan blijven maken.”

In een brief aan de gemeenteraad benadrukte Halsema maandag dat „het demonstratierecht bloeit” in de hoofdstad. Eerder zei ze al dat demonstreren een belangrijk ventiel blijft in roerige tijden, ondanks de druk op het veiligheidsapparaat. De burgemeester sloot haar brief af met de belofte: „Ook in 2026 zullen gemeente, politie en Openbaar Ministerie zich onverkort inzetten om vreedzaam protest in Amsterdam te faciliteren.”