Tankers mijden nu de Straat van Hormuz. Dat is riskant voor de wereldeconomie – en voor de Nederlandse gasvoorraad

Welke gevolgen zal de Amerikaans-Israëlische aanval op Iran hebben voor de wereldeconomie? Met spanning wordt uitgekeken naar de opening van de olietermijnmarkten middernacht in de nacht van zondag op maandag. Naar verwachting schiet de olieprijs, momenteel krap 73 dollar voor een vat Brent-olie, dan omhoog.

De hamvraag op de markten: blijft de Straat van Hormuz toegankelijk voor de scheepvaart? De smalle zeestraat tussen Iran, de Verenigde Arabische Emiraten en Oman is ’s werelds belangrijkste olietransportroute, beschreven we onlangs in dit achtergrondartikel. Het Iraanse regime dreigde de laatste tijd regelmatig de route te blokkeren.

Zondagochtend leek de Straat van Hormuz beperkt toegankelijk te blijven, al stapelen de veiligheidsrisico’s voor de scheepvaart zich op. Mohsen Rezaei, lid van een hoge adviesraad van de Iraanse regering, zei volgens de Financial Times dat schepen „tot nader order” konden blijven varen in de zeestraat, al zijn Amerikaanse militaire schepen een „legitiem doel”, aldus Rezaei.

Tanker in Straat van Hormuz geraakt

Zondagochtend meldde de regering van Oman dat een olietanker in de Straat van Hormuz is geraakt door een drone, hebben persbureaus gemeld. De tanker voer onder de vlag van Palau (Oceanië) en had Indiase en Iraanse bemanningsleden. Vier van hen raakten gewond. De tanker zou zijn geraakt tijdens een droneaanval op de haven van Duqm in Oman. Onduidelijk is welk land de aanval heeft uitgevoerd.

Zaterdag daalde het maritieme verkeer in de zeestraat met 70 procent ten opzichte van het gebruikelijke niveau, schreef The New York Times op basis van een data-analyse en gesprekken met experts. Ook al sluit Iran de Straat van Hormuz niet formeel af met een blokkade, veel transporteurs zullen het vervoer niet aandurven aangezien verzekeraars van de schepen afhaken of de verzekeringen drastisch in prijs verhogen, schrijft analist Shanaka Anslem Perera op X.

Zeker 150 tankers met ruwe olie of vloeibaar gas (lng) liggen voor anker voor de kust van onder meer Saoedi-Arabië en Irak en tientallen tankers liggen stil aan beide zijden van de Straat van Hormuz, schreef persbureau Reuters zondagmiddag. Ook het containervervoer loopt vast. Containerrederij Hapag-Lloyd heeft al het vervoer door de Straat van Hormuz stilgelegd.

Tegenover het ANP toont een woordvoerder van de Koninklijke Vereniging van Nederlandse Reders (KVNR) zich bezorgd. „Op dit moment is de situatie in het gebied erg onvoorspelbaar, waardoor de veiligheid van de schepen en hun bemanning minutenkoersen zijn”, aldus de woordvoerder.

Rusland zou kunnen profiteren

Voor zondagmiddag staat een reguliere vergadering gepland van de OPEC+-groep (het OPEC-oliekartel plus onder meer Rusland). De OPEC+-landen hadden de voorbije dagen hun leveringen al opgeschroefd, vooruitlopend op mogelijke escalatie van het Iran-conflict. In een bericht op X schreef Fatih Birol, directeur van het Internationaal Energieagentschap (IEA), zondag dat de markten „tot dusver goed zijn bediend” met olie. Het IEA staat in contact met belangrijke olie- en gas producerende landen in de regio, schrijft hij. De VS overwegen vooralsnog niet hun strategische oliereserves aan te boren, schrijft de Financial Times.

De olieprijs is sinds begin dit jaar al met krap 20 procent gestegen, mede door de spanningen in het Midden-Oosten. Een mogelijke forse stijging van de olieprijs in de komende dagen kan de groei van de wereldeconomie raken en de inflatie aanjagen.

Olielanden die de Hormuz-route niet gebruiken, kunnen van een prijsstijging profiteren. Dat geldt met name voor Rusland. Dat land lijdt al een tijdje behoorlijk over de relatief lage olieprijs op de wereldmarkt, in combinatie met een toenemend negatief prijseffect van westerse sancties. Russische olie wordt tegen forse kortingen (tot wel 30 dollar per vat) afgenomen door klanten in landen als China, India en Turkije. De Russische staatsbegroting lijdt onder die lage exportprijzen. Door de Iran-oorlog krijgt Vladimir Poetin mogelijk weer extra olie-inkomsten.

Behalve voor olie is de Straat van Hormuz eveneens een belangrijke route voor het transport van vloeibaar gas In Nederland is de gasvoorraad momenteel zeer laag. Afgelopen week zei een woordvoerder van Gasunie tegen de NOS dat er „geen onverwachte dingen moeten gebeuren”. „Er moet niet opeens een blokkade komen van de Straat van Hormuz, bijvoorbeeld.”

Update 12:49 uur: extra informatie is toegevoegd over schepen die stilliggen.