Topscorer Ueda in minuut 61 gewisseld: zijn vormcrisis is net zo plotseling als die van Feyenoord zelf

4 uren geleden 2

Na vier minuten en zestien seconden wandelen schiet Feyenoord-spits Ayase Ueda voor het eerst in beweging. Hij voélt zijn moment aankomen: een lange trap van achteruit, een tegenstander die de bal wil wegkoppen maar de pass volledig verkeerd inschat. Nog voor het gebeurt, heeft Ueda zich al omgedraaid, in het volle vertrouwen dat zijn inschatting klopt. Zonder omkijken rent hij richting het doel van FC Twente, in jacht op zijn negentiende doelpunt.

Het blijkt een juiste keuze. De Twentse centrale verdediger Ruud Nijstad springt, maar gaat onder de bal door. Liniegenoot Stav Lemkin probeert nog te ruimen, maar hij wordt verrast door de aanstormende aanvaller. Heel even lijkt Ueda alleen op weg naar het doel, dan raakt hij door wederzijds getrek met Lemkin uit balans. Het tweetal valt, de dreiging is verdwenen.

Nog altijd is Ueda (27) de onbetwiste topscorer in de Eredivisie. Met achttien doelpunten torent hij na 24 speelrondes uit boven de eerste achtervolgers, Mika Godts van Ajax en Troy Parrott van AZ (beiden dertien). Puur op basis van die totalen zou elke trainer hem waarschijnlijk opstellen in de punt van de aanval. Alleen vertellen die totalen niet alles: Ueda is ook een topscorer die al wekenlang niet meer scoort.

Hoe anders was dat in de eerste maanden van dit voetbalseizoen. Vrijwel elke wedstrijd was hij dreigend, hielp hij zijn ploeg aan kleine overwinningen op Excelsior, Fortuna Sittard, FC Groningen, FC Twente en FC Volendam. Tegen PEC Zwolle (6-1) schoot de Japanner begin december zelfs vier doelpunten binnen, en gaf hij de voorzet op een vijfde. Achttien doelpunten in vijftien speelronden: slechts twee anderen deden het hem deze eeuw voor in de Eredivisie.

Maar sinds die eerste week van december lukt bij Ueda plots heel weinig meer. Twee duels miste hij door kleine blessures, in de andere zeven kwam hij niet tot scoren. Het is een vormcrisis net zo plotseling als die van Feyenoord zelf, dat na de nederlaag tegen PSV dit najaar de koppositie verloor en de Eindhovense ploeg daarna snel uit zicht zag raken. Door de 2-0 nederlaag bij FC Twente van zondag is de achterstand nu 17 punten.

Nagenoeg onzichtbaar

Zonder de druk van tegenstanders toont Ueda zich feilloos. In de warming-up schiet hij de ene na de andere bal langs de reservekeepers van zijn ploeg. Maar eenmaal in wedstrijdtenue verandert dat, en is Ueda nagenoeg onzichtbaar. Zijn inbreng blijft in de eerste fase beperkt tot dat ene sprintje en een paar kopduels. Zelden beweegt hij sneller dan een voorzichtig dribbeltje, bedoeld om de passlijn tussen doelman en verdedigers dicht te zetten.

Dat hij niet meer tot scoren komt, is niet alleen een kwestie van botte pech – schoten op de paal, onvoorstelbare reddingen. Want feit is ook dat Ueda sinds de wedstrijd tegen PEC simpelweg veel minder dreigend is dan eerder dit seizoen. Op basis van de kwaliteit van zijn pogingen is de kans dat hij scoort in een wedstrijd gehalveerd, becijferde databureau Opta. Dat is ook omdat zijn schoten veelal naast of over gaan: pas vorige week schoot hij voor het eerst dit kalenderjaar weer op doel.

Wat tevens opvalt is dat Ueda veel minder in kansrijke posities komt. Per wedstrijd ontving hij tot begin december 8,3 keer per 90 minuten de bal in het vijandige strafschopgebied, sindsdien is dat een kwart lager. En zelden komt hij nog tot een schot in of op de rand van het vijfmetergebied, de plek waar hij veel van zijn achttien doelpunten maakte.

Ik heb het zelf ook wel eens meegemaakt dat ik tien of elf wedstrijden geen doelpunt maakte

Toch ziet Feyenoord-trainer Robin van Persie voorlopig geen reden om zijn keuze voor Ueda te heroverwegen. „Ik heb het zelf ook wel eens meegemaakt dat ik tien of elf wedstrijden geen doelpunt maakte”, zei de voormalig topspits vrijdag in een persconferentie. „Leuk is anders, want als spits wil je graag belangrijk zijn.” Het probleem is ook dat Ueda al weken niet helemaal fris is, aldus Van Persie. „Maar hij zat er de laatste weken een paar keer dichtbij. Ik heb er vertrouwen in dat het gaat komen.”

De wedstrijd tegen FC Twente wordt dat keerpunt niet. Slechts 18 keer krijgt Ueda de bal, in vrijwel alle gevallen ver van het doel van de tegenstander. De keren dat Feyenoord via de flanken wel weet uit te breken, belandt de voorzet achter de Japanse spits, of gaat hij hoog over hem heen. En de twee keer dat hij een bal kan aannemen in de buurt van het strafschopgebied laat hij zich eenvoudig opzij zetten door een verdediger, één keer met een flinke kans voor FC Twente tot gevolg uit de omschakeling.

De tweede helft is net begonnen als Van Persie een handjevol wisselspelers laat warmlopen. Onder hen ook Casper Tengstedt, tweede keuze in de spits achter Ueda, en deze week in een oefenduel tegen KSC Lokeren nog trefzeker. Feyenoord staat dan al 1-0 achter, na een snelle uitbraak van FC Twente vlak voor rust, afgerond met een afstandsschot van Kristian Hlynsson.

Tien minuten duurt het nog, voordat de daadwerkelijke ingreep volgt. Na 61 minuten gaat het bord omhoog: nummer 9 eruit, nummer 17 erin. Ook deze week geen negentiende doelpunt.