Trump mag machtig zijn, maar Microsoft is dat ook – en gaat de confrontatie aan

4 uren geleden 2

De Amerikaanse president Donald Trump had het al in september kunnen weten: Microsoft is er minder dan andere techbedrijven op gebrand om bij hem in het gevlij te komen. De president mag machtig zijn, maar softwarereus Microsoft, een van de grootste bedrijven in de Verenigde Staten, is dat ook. Het kan zich dus wat permitteren.

Dat bleek al toen Trump afgelopen najaar op zijn sociale medium Truth Social schreef dat Microsoft zijn eerder dat jaar aangetreden hoofd internationale zaken „onmiddellijk” moest ontslaan. Deze volgens Trump „corrupte en totaal gestoorde” Lisa Monaco, een Democraat die zich op het ministerie van Justitie had beziggehouden met de nasleep van de bestorming van het Capitool door Trump-aanhangers begin 2021, zou een „bedreiging voor de nationale veiligheid” zijn. Microsoft nam er kennis van – en deed niets.

Bij de inauguratie van Trump voor zijn tweede termijn had Microsoft-topman Satya Nadella ook al enige afstand tot de president gehouden. Anders dan techbros Jeff Bezos (Amazon, Blue Origin), Mark Zuckerberg (Meta), Tim Cook (Apple), Sundar Pichai (Google) en Elon Musk (X) was Nadella daarbij niet van de partij.

Nu heeft Microsoft het aangedurfd zelfs openlijk stelling te nemen tegen Trump en diens minister van Defensie Pete Hegseth. En nog wel in een kwestie waarbij de nationale en internationale veiligheid in het geding zijn.

Dinsdag mengde Microsoft zich in de harde strijd tussen het Pentagon en AI-bedrijf Anthropic. Anthropic weigert het Pentagon de vrije hand te geven bij het gebruik van zijn AI-model Claude. Het bedrijf eist dat Claude niet wordt ingezet voor surveillance van Amerikaanse burgers, en ook niet voor ontwikkeling van autonome wapens die kunnen doden zonder tussenkomst van een mens.

Toen bleek dat Anthropic die eis niet wilde inslikken, zegde Hegseth het contract met het bedrijf op en verklaarde het tot ‘risico in de toeleveringsketen’ , een vergaande maatregel die is bedoeld om onder meer spionage en andere bedreigingen van de nationale veiligheid te voorkomen. Voor zover bekend is die nooit eerder tegen een Amerikaans bedrijf afgekondigd.

‘Radicaal-links woke bedrijf’

Het gevolg is dat bedrijven die nog zaken willen doen met het Pentagon voortaan geen producten van Anthropic meer mogen gebruiken. Trump schreef zelfs op sociale media dat de héle overheid moet breken met Anthropic – volgens zijn woordvoerder een „radicaal-links woke bedrijf”.

Nadat Anthropic maandag naar de rechter was gestapt om de strafmaatregel van Hegseth onwettig te laten verklaren, betrad een dag later ook Microsoft het strijdperk. De „drastische strafmaatregel” tegen Anthropic zal „ernstige economische gevolgen hebben die niet in het openbare belang zijn”, schreef Microsoft in een brief ter ondersteuning van Anthropic aan de rechters die over de zaak moeten oordelen. Ook stelde Microsoft daarin dat AI niet gebruikt moet worden voor massale surveillance van Amerikanen en evenmin „om een oorlog te beginnen zonder menselijke controle”.

Microsoft hoort niet alleen tot de bedrijven met de grootste beurswaarde in de VS (ruim 3.000 miljard dollar), het is ook een van de grootste dienstverleners aan de Amerikaanse overheid. Vrijwel alle ministeries en andere overheidsinstellingen gebruiken Microsoft-diensten, waarmee miljarden dollars gemoeid zijn.

Microsoft heeft dus veel te verliezen bij een eventuele vergelding door het Witte Huis, schrijft columnist Andrew Ross Sorkin van The New York Times in zijn nieuwsbrief. Maar het bedrijf zou erop rekenen dat zijn producten zó diep in het overheidsapparaat zijn verankerd dat het voor de regering te duur zou zijn om met vergeldingsmaatregelen terug te slaan.

Techbedrijven zijn heuse grootmachten

Het laat zien hoe sommige techbedrijven heuse grootmachten zijn geworden, die zelfs niet hoeven buigen voor supermacht Amerika. Ook Anthropic, veel kleiner dan Microsoft, staat niet machteloos tegenover Trump en zijn regering. Terwijl de gang naar de rechter nog maar net is ingezet, heeft het Pentagon al een beetje moeten inbinden.

Omdat de Amerikaanse strijdkrachten Anthropics AI-model Claude al intensief gebruiken, had Hegseth zijn personeel aanvankelijk zes maanden de tijd gegeven om op alternatieven over te schakelen. Gisteren bleek dat die overgangsperiode te kort is en daarom „in uitzonderlijke gevallen” verlengd kan worden als dat nodig is voor de nationale veiligheid, volgens een intern memo van het Pentagon dat persbureau Reuters onder ogen kreeg.

Critici wijzen erop dat het voor het Pentagon knap moeilijk kan worden aan de rechter uit te leggen dat de banden met een bedrijf dat een bedreiging zou vormen voor de nationale veiligheid, zo nodig langer aangehouden kunnen worden als… de nationale veiligheid dat vereist.

Steunbrief aan de rechter

Microsoft schaakt op meer borden tegelijk. Het bezit 27 procent van de aandelen van Open AI, de grote rivaal van Anthropic. Tegelijk haalt Microsoft de banden aan met Anthropic, waarmee het in november een contract van 30 miljard dollar sloot voor gebruik van Microsofts clouddiensten.

Ook zegde Microsoft toe 5 miljard dollar in Anthropic te investeren. En juist deze week kondigde Microsoft aan dat het Claude integreert in kantoorsoftware die Amerikaanse overheden gebruiken. Kortom, Microsoft is in de confrontatie tussen het Pentagon en Anthropic niet uit louter principiële motieven achter de laatste gaan staan.

Nu het machtige Microsoft stelling heeft genomen tegen Trump en Hegseth, is de vraag of andere techbedrijven dat voorbeeld zullen volgen. Op een voorzichtige, indirecte manier hebben sommige dat al gedaan. Chamber of Progress, een branchevereniging waarbij onder andere Google, Apple, Nvidia en Amazon (maar niet Meta) zijn aangesloten, heeft zich ook in een steunbrief aan de rechtbank uitgesproken tegen bestempeling van Anthropic als ‘risico in de toeleveringsketen’. Dat deed ook een groep van 22 gepensioneerde hoge militairen en voormalig staatssecretarissen van Defensie.