Veel Nieuw-Zeelanders vertrekken naar Australië: ‘Er gebeurt gewoon niet zo veel, er is weinig hoop’

Op een zonnige dag werd ze gespot: Jacinda Ardern, oud-premier van Nieuw-Zeeland, samen met haar partner Clarke Gayford op huizenjacht in de noordelijke wijken van Sydney. „Oud-premier springt over de sloot”, schreven kranten in Australië en Nieuw-Zeeland, doelend op de Tasmanzee die tussen de twee landen ligt.

Een woordvoerder van Ardern bevestigde de geruchten. Na een paar jaar in de Verenigde Staten, waar de oud-leider van Nieuw-Zeeland een fellowship deed over empathisch leiderschap aan de Harvard-universiteit, is Ardern van plan zich „voorlopig” te vestigen in het noorden van de Australische havenstad. „Ze heeft hier werk en dat heeft het bijkomend voordeel dat ze meer tijd thuis in Nieuw-Zeeland kan doorbrengen [dan toen ze in de VS woonde]”, aldus haar woordvoerder tegen de Australische publieke omroep ABC. De lommerrijke wijken aan het strand behoren tot de meest geliefde en duurste buurten van het land.

Ardern en haar gezin zijn niet de enige Kiwi’s – de bijnaam van Nieuw-Zeelanders – die ervoor kiezen niet in Nieuw-Zeeland te wonen. Vorig jaar vertrok een recordaantal van hen naar het buitenland. Volgens het Nieuw-Zeelandse Bureau voor de Statistiek Stats NZ vertrokken vorig jaar bijna 68.000 Nieuw-Zeelanders – ruim 185 per dag. Nieuw-Zeelanders die terugkeren naar hun thuisland compenseren dat deels, maar het vertrek is toch aanzienlijk. De nettomigratie bereikte zelfs een dieptepunt van slechts 14.200 in 2025, een enorme daling ten opzichte van een jaar eerder, toen de nettomigratie 23.800 was.

De BBC merkte scherp op dat, voor een volk dat is vernoemd naar een vogel die niet kan vliegen, Nieuw-Zeelanders opvallend vaak naar Australië en andere delen van de wereld vliegen. Die trend is al decennialang gaande, zegt econoom en hoogleraar Robert MacCulloch van de Universiteit van Auckland. „De afgelopen twintig, dertig jaar is het inkomensverschil tussen Australië en Nieuw-Zeeland groter geworden”, zegt hij aan de telefoon. „Inmiddels liggen lonen in Australië zo’n 30 tot 40 procent hoger dan hier. Jongeren die net zijn afgestudeerd, kunnen in Australië per jaar gemiddeld 20.000 dollar [ruim 10.000 euro] méér verdienen.”

‘No-brainer’

Ellie Saxby (29) is een van die Kiwi’s die onlangs de sprong waagden. Vorig jaar juni verhuisde ze met haar partner van Auckland naar Melbourne. „Ik vond het erg spannend en vroeg me af of ik een baan en een huurhuis zou kunnen vinden, want dat is in Nieuw-Zeeland heel moeilijk. Ik had me op het ergste voorbereid. Maar binnen twee weken hadden we een appartement en na een maand had ik een baan”, zegt ze aan de telefoon.

De keuze voor Australië was een ‘no-brainer’. „Het is voor ons zo gemakkelijk hier te wonen en werken, het was de meest logische optie.” Dat is anders voor migranten die niet uit Nieuw-Zeeland komen. Sinds 1973 is er de Trans-Tasmaanse Reisovereenkomst, die Australische en Nieuw-Zeelandse burgers in staat stelt om vrij te wonen, werken en studeren in de beide landen, zonder dat ze vooraf een visum aan hoeven vragen. Daar maken vooral de Kiwi’s gebruik van.

Het aantal Nieuw-Zeelanders dat naar Australië verhuist is in twaalf jaar tijd niet zo groot geweest; vorig jaar ging het om 48.000 mensen, 61 procent van de Nieuw-Zeelanders die in het jaar tot juni 2025 emigreerden. Volgens Stats NZ was meer dan de helft van alle Nieuw-Zeelanders die het land hebben verlaten tussen de 20 en 39 jaar oud. Het is niet bekend hoeveel mensen uit deze leeftijdsgroep naar Australië gaan, maar het staat buiten kijf dat het buurland erg populair is bij een jongere generatie Kiwi’s.

„Nieuw-Zeeland is gewoon heel klein, er zijn beperkte kansen voor jonge mensen”, zegt Saxby. Ze zag veel vrienden al eerder de stap zetten. „Iedereen gaat naar het buitenland en heeft daar geweldige ervaringen. Dan ga je het al snel ook zelf overwegen.” Ze wordt gesteund door haar familie. „Mijn vader heeft me zelfs aangemoedigd om te gaan. Hij zei dat hij, als hij jong was geweest, ook naar Australië was verhuisd.” Ook haar zus vertrok, zij koos voor het Verenigd Koninkrijk. „Mijn broer is de enige die is gebleven, en hij is onlangs ontslagen.”

Nieuw-Zeeland heeft een bevolking van 5,3 miljoen inwoners. Deels worden de vertrekken gecompenseerd door mensen die naar het land toe komen, toch is de braindrain voelbaar. Inmiddels gaan Kiwi’s van alle leeftijden naar Australië op zoek naar hogere lonen. De afgelopen jaren zijn het vooral mensen die in de technologie- en financiële sector werken, maar ook politieagenten, verpleegkundigen en bouwvakkers.

Het is volgens MacCulloch met recht een ‘braindrain’ te noemen, want het zijn vooral hoogopgeleiden die weggaan. „Ik zie bijvoorbeeld veel van mijn studenten vertrekken. Hoogopgeleiden kunnen in Australië soms wel 50 procent meer verdienen”, zegt de hoogleraar. Ooit was hij een van hen. Hij woonde twintig jaar in het buitenland, onder meer in Duitsland en het Verenigd Koninkrijk. „Bijna al mijn vrienden van de universiteit zijn naar het buitenland vertrokken. Ik ben een van de weinigen die zijn teruggekeerd.”

Dat heeft volgens hem meer dan alleen economische gevolgen. „Mijn ervaring is dat politici en mensen in de top van het bedrijfsleven hier in Nieuw-Zeeland gewoonweg niet van hetzelfde niveau zijn als in andere landen waar ik heb gewerkt”, zegt hij. Daarom laat de besluitvorming bij de overheid en in het bedrijfsleven volgens hem te wensen over. „Laten we eerlijk zijn: deze mensen zijn gewoon niet zo slim. Ze zijn een beetje lui, maken verkeerde keuzes. Dat heeft een enorm grote invloed op het land.”

Ook Sean Goulding (35) verliet zijn moederland op zijn tweeëntwintigste. Inmiddels heeft bijna heel zijn familie de oversteek gemaakt naar Australië. Zijn jongere zus en broer wonen in Sydney, en een paar jaar geleden verhuisde zelfs zijn vader. „Toen ik achttien was, had iedereen het al over de braindrain”, zegt hij.

Niet alleen universitair geschoolde Kiwi’s vertrekken. Goulding deed in Nieuw-Zeeland een bachelor communicatie, maar schoolde zich in Sydney om tot timmerman. Inmiddels runt hij zijn eigen bedrijf. „Ik verdien hier zoveel meer. In Nieuw-Zeeland kun je een fijn, eenvoudig leven leiden, maar in Australië verdien je anderhalf tot twee keer zoveel.” Hij is zich bewust van zijn gunstige positie. „Ik onderschat niet hoeveel geluk we hebben als Nieuw-Zeelanders. We mogen hier komen en kunnen profiteren van de kansen die hier voor het grijpen liggen. En het kost ons helemaal niets.”

Economie nog niet hersteld na corona

Het is niet voor het eerst dat grote aantallen Kiwi’s vertrekken. De laatste massale exodus was in 2012, tegen het einde van de wereldwijde financiële crisis. Aan het begin van de coronapandemie keerden veel expats juist terug naar Nieuw-Zeeland, waar ze zich veilig waanden binnen gesloten grenzen. Maar juist die periode was funest voor de lokale economie. Het land is nog maar net uit een recessie geklommen.

Onlangs publiceerde een parlementaire onderzoekscommissie een rapport over het coronabeleid, met name tussen 2021 en 2022. Toen hield premier Ardern de grenzen hermetisch gesloten. De conclusie van de onderzoekers: het beleid hoort bij de meest succesvolle ter wereld, maar had een zware prijs. De economie is nog steeds niet hersteld. Dit wordt vooral Ardern zwaar aangerekend. „Dat ze niet terug naar Nieuw-Zeeland komt, heeft waarschijnlijk ook daarmee te maken”, vermoedt MacCulloch. Tegelijkertijd tekent haar keuze de staat van het land, zegt hij. „Het is heel symbolisch dat een prominente leider niet in het land wil wonen waar ze premier is geweest.”

De huidige conservatieve regering van premier Chris Luxon trad aan met de belofte de economie uit het slop te trekken. Dat is vooralsnog niet gelukt. Het afgelopen jaar is de huizenmarkt ingestort. Waar de huizenprijzen in de anderhalf jaar tot november 2021 met zo’n 40 procent stegen, is die bubbel gebarsten. Vorig jaar daalden de prijzen met zo’n 20 tot 30 procent. Hoewel het goed nieuws is voor starters, zijn er grote zorgen over wat dit met de economie doet. De werkloosheid stijgt, lonen blijven achter en de voorheen veilige investeringen in stenen zijn volatiel. „Er zijn gewoon niet genoeg slimme mensen om deze problemen aan te pakken”, is de verklaring van MacCulloch.

Het is wellicht ironisch dat veel mensen uit het land met de wereldberoemde groene, glooiende heuvels kiezen voor ‘greener pastures’ in het buitenland. Maar voor jonge mensen is er volgens Saxby weinig reden om te blijven. „De sfeer in Nieuw-Zeeland is behoorlijk somber. Veel mensen worden ontslagen, er is weinig geld. Er gebeurt gewoon niet zo veel, er is weinig hoop.”