Waarom je lichaam een koekje meestal gewoon accepteert

Als je een koekje eet, besef je meestal niet dat je lichaam een wonder aan het verrichten is, maar dat is wel het geval. Dat koekje is geen onderdeel van je lichaam, maar wordt door je lijf wel geaccepteerd en verwerkt. Bij de meeste mensen gaat dit zonder problemen. Maar bij een deel loopt het mis en ontstaat een allergie die soms een leven lang aanhoudt.

Hoe het immuunsysteem die beslissing neemt, en welke eiwitten daarin de hoofdrol spelen, was lange tijd onduidelijk. Onderzoekers van de Stanford University hebben nu drie eiwitfragmenten gevonden die het immuunsysteem vertellen of voedsel veilig is of niet.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!

Regulerende T-cellen als poortwachters

Het proces waarin het lichaam voedsel wel of niet accepteert heet orale tolerantie. Al langer was bekend dat zogenoemde regulerende T-cellen hierin een centrale rol spelen: ze remmen ontstekingsreacties en voorkomen dat het immuunsysteem op hol slaat. Wat onduidelijk bleef, was welke specifieke eiwitten deze cellen activeren.

Om dat te achterhalen, kregen muizen standaard muizenvoer en werd gekeken waar de regulerende T-cellen zich aan hechtten. Onderzoekers kwamen uit op drie eiwitfragmenten, zogeheten epitopen, kleine, herkenbare stukjes van een eiwit. Deze epitopen waren afkomstig uit maïs, sojabonen en tarwe.

Soja en sesam

Interessant is het soja-epitoop. Soja behoort tot de meest voorkomende voedselallergenen, en de receptor die dit epitoop herkent, reageert ook op sesam. Dat biedt een mogelijke verklaring voor kruistolerantie: tolerantie voor soja en sesam kan via hetzelfde immuunmechanisme lopen.

De regulerende T-cellen bleken zich voornamelijk in de darm te bevinden en gedroegen zich anders afhankelijk van de omgeving: in ontstoken weefsel remden ze actief de immuunrespons, in gezond weefsel hielden ze die rust in stand.

Het einde van allergieën?

De ontdekking van specifieke epitopen is een belangrijke ontwikkeling in het begrip van orale tolerantie. In de toekomst kunnen regulerende T-cellen mogelijk worden gebruikt om mensen met een heftige voedselallergie te behandelen. Als T-cellen geproduceerd kunnen worden, kunnen ze worden geprogrammeerd om uit zichzelf bepaald voedsel te accepteren en zo de immuunrespons te verlichten.

Nog een lange weg naar therapie

De onderzoekers hopen dat hun aanpak straks ook op mensen kan worden toegepast en hebben hun meetmethode beschikbaar gesteld voor andere onderzoeksgroepen. Toch is een belangrijke kanttekening op zijn plaats: de experimenten zijn vooralsnog uitgevoerd bij muizen en in celkweekmodellen. Of dezelfde epitopen ook bij mensen de sleutel zijn tot orale tolerantie en of ze therapeutisch inzetbaar zijn, moet nog worden onderzocht.

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Deze ontdekking kan de aanpak van pinda-allergie ingrijpend veranderen en Vroege blootstelling aan pinda’s en eieren vermindert écht de kans op een voedselallergie