Waarom Pakistan graag de vredesduif wil zijn in de oorlog tussen VS en Iran

In de oorlog in het Midden-Oosten meldt zich een opvallende vredesduif. Tussen de landen die willen bemiddelen trad deze week ineens Pakistan op de voorgrond. Volgens de Financial Times belde de Pakistaanse premier Shehbaz Sharif maandag met Iran over een bemiddelingspoging nadat zondag al contact was gelegd met de VS. Dinsdag stelde de premier op X dat de Pakistaanse hoofdstad Islamabad kan dienen als ontmoetingsplaats voor een onderhandeling.

Hoewel veel nog onzeker is, bevestigde het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken dinsdag dat Pakistan „een van de vele landen” is die bemiddeling hebben aangeboden. Een woordvoerder prees de „goede intenties” van het buurland met wie het een grens van 900 kilometer deelt. Hoe kwam Pakistan in de positie van vredesstichter, terwijl het zelf in oorlog met Afghanistan is?

Pakistan en Afghanistan zijn in een ‘open oorlog’ verwikkeld, zei de Pakistaanse minister van Defensie eind januari. Pakistan beschuldigt Afghanistan ervan terroristen te steunen die aanslagen plegen op Pakistaanse bodem. Het voerde bombardementen uit op Afghaans grondgebied waarbij burgerdoden vielen. Het conflict kan elk moment weer oplaaien maar na een tijdelijke wapenstilstand rond het Suikerfeest die maandagavond afliep, zijn de wederzijdse aanvallen niet hervat.

Lees ook

Feitelijke Pakistaanse machthebber vindt dat moslims in Indiase deel van Kasjmir bij Pakistan horen

Trump gepaaid

Voor Iran is buurland Pakistan van belang vanwege de gedeelde grens en bovendien is het een islamitische broederstaat. Na de moord op de Iraanse leider Ali Khamenei gingen Pakistanen uit protest met zijn beeltenis de straat op. 

Bij de VS is Pakistan in de gratie gekomen na het gewapende conflict dat het land had met India in mei 2025. Volgens Pakistan heeft Trump een belangrijke rol gespeeld bij de beëindiging daarvan, en het paaide hem door hem voor te dragen voor de Nobelprijs voor de Vrede.

Volgens India speelde Trump helemaal geen belangrijke rol bij het beëindigen van het conflict tussen de nucleaire machten. Het was overigens niet de Pakistaanse premier die zondag met Trump gebeld zou hebben, maar legerleider Asim Munir. Die is sinds de Nobelprijs-voordracht meerdere keren persoonlijk ontvangen in het Witte Huis, en Trump noemde hem liefkozend zijn „lievelingsveldmaarschalk”.

De Pakistaanse legerleider Asim Munir legt een krans ter ere van gesneuvelde soldaten op het hoofdkwartier van het leger in Rawalpindi.

Foto Handout /ISPR /ANP/EPA

De bijna zestigjarige Munir is de feitelijke machthebber in Pakistan, zeker nadat in december een wetswijziging is aangenomen waardoor hij meer bevoegdheden kreeg. Zo is nu geregeld dat hij nooit strafrechtelijk vervolgd kan worden. Daarnaast kreeg hij zeggenschap over de luchtmacht en de marine – van de landmacht was hij al de baas.

Los van de status die het Pakistan zou geven om als bemiddelaar op te treden in het conflict, heeft het land zelf belang bij een spoedige beëindiging ervan. Het betrekt zijn olie grotendeels via de Straat van Hormuz en wordt dus direct getroffen door de blokkade. Om het effect van de stijgende olieprijzen te dempen werd benzine al gerantsoeneerd. Scholen sloten en de werkweek voor ambtenaren werd ingekort. Bijkomend voordeel van de bemiddelingspoging voor Pakistan zou kunnen zijn dat het de aandacht afleidt van de slechte economische situatie in eigen land. Ook een eventuele vluchtelingenstroom die op gang zou kunnen komen vanuit Iran wendt Pakistan liever af.