In het Rotterdamse wijkrestaurant Mensa Mensa leren buurtbewoners koken met groenten in de hoofdrol

5 uren geleden 1

De open keuken van wijkrestaurant Mensa Mensa ruikt naar allerlei lekkers: aardappelen met rozemarijn, zoete, geblakerde preien en anijsachtige dragon. Elf vrouwen bewegen zich door de keuken alsof die van hen is. Uit het kruidenrek tussen twee grote aanrechten, gevuld met tientallen potjes, pakken ze paprika- en knoflookpoeder om een groentestoof op smaak te brengen. Er wordt een mes geslepen, in een pan geroerd, een bak met pompoenparten in de oven geschoven.

Mensa Mensa is een wijkrestaurant in het Rotterdamse gebied Feijenoord waar buurtbewoners terecht kunnen voor betaalbare, gezonde maaltijden. De vrouwen die in de open keuken staan, nemen deel aan de mealprep, waar ze onder begeleiding van een professionele kok gerechten bereiden met groenten in de hoofdrol. Ze ‘preppen’ maaltijden voor ongeveer drie dagen, genoeg voor meerdere personen. Aan het einde van de ochtend nemen de deelnemers de maaltijden in bakjes mee naar huis. Wie zelf niet wil koken, kan bij het wijkrestaurant ’s middags een maaltijd afhalen voor drie tot vijf euro.

Meedoen aan de mealprep kost op maandag- en zondagochtend tien euro, maar voor de vrouwen die deze dinsdagochtend achter de pannen staan is deelname gratis. Zij zijn hier via Cultuurhuis Feijenoord, een buurthuis dat kosteloze workshops organiseert.

‘Gezond voedsel moet een basisvoorziening zijn. Geen luxe. Het is tijd om de macht terug te pakken’, staat op felgekleurde posters aan de muren van Mensa Mensa. Feijenoord is een van de armste gebieden van Rotterdam. Het heeft ruim 7.800 inwoners en ongeveer driekwart van de huishoudens valt in de laagste inkomensklasse, schrijft de Gemeente Rotterdam. Een lager inkomen raakt direct aan wat er op het bord belandt. Zo gaf in 2023 een op de zes volwassen Nederlanders die gezonder willen eten aan dat gebrek aan geld het moeilijk maakt om gezonde producten te kopen, aldus het CBS.

De sociale ongelijkheid als het om gezond eten gaat, was voor Robin Koek (41), zakelijk leider van Mensa Mensa, de belangrijkste reden om voor het wijkrestaurant te gaan werken. „Ik zag steeds meer vrienden een pluktuinabonnement nemen en biologische groenteboxen bestellen. Prachtig, direct van boer naar bord, maar voor een groot deel van de samenleving is dat onbetaalbaar. Inkopen doen bij winkels als Ekoplaza of Odin is voor veel huishoudens al helemaal buiten bereik.” Volgens hem is gezond eten een basisbehoefte, „maar of je daartoe toegang hebt, hangt nu af van je inkomen en van de markt. Als je daar even bij stilstaat, is dat best vreemd.”

Meer dan sperziebonen

De loeiende ovens hebben de keuken in het restaurant aardig opgewarmd. Steeds meer gerechten van het menu, dat op een krijtbord staat uitgeschreven, verschijnen op de werkbank: koolsalade met dadel, preischotel, en tzatziki. Monica (46), Maltie (66) en Wahida (60) (achternamen zijn bij de redactie bekend) snijden aan een lange tafel aubergine, paprika en courgette. „Ik vind het fijn om buurtbewoners van allerlei culturen te leren kennen tijdens de mealprep”, zegt Maltie. Zij woont al 25 jaar in Rotterdam-Zuid. Deelnemer Wahida (60) woont er al sinds 1976, zegt ze.

Het zijn precies de mensen die Mensa Mensa wil bereiken, volgens Koek. „We zijn een publieke voorziening: net als in de bibliotheek is iedereen hier welkom. Tegelijkertijd weten we dat voedselongelijkheid vooral speelt in gebieden met lagere inkomens en hogere werkloosheid, zoals hier in Feijenoord. Daarom willen we ons extra inzetten voor mensen uit de buurt.”

Voor Wahida is de mealprep echt iets om naar uit te kijken. „Een paar jaar geleden kreeg ik een hersenbloeding. Sindsdien ben ik niet meer de oude. Na mijn revalidatie kreeg ik paniekaanvallen, het was een heel donkere periode”, vertelt ze. De gratis activiteiten waarvoor Wahida zich via Cultuurhuis Feijenoord kan inschrijven, geven structuur aan haar weken. „Ze zorgen ervoor dat ik het huis uitga en onder de mensen ben.”

Monica re-integreert, net als Wahida, na een periode van ziekte. Maar ze komt ook om plantaardig te leren koken. „Vegan eten is zoveel meer dan alleen aardappelen of sperziebonen. Je kunt er echt alle kanten mee op”, zegt ze. Hoewel alle gerechten bij Mensa Mensa plantaardig zijn, loopt de stichting daar niet mee te koop. „Af en toe staat hier een ras-Rotterdammer voor de vitrine,” vertelt Koek, „die zich zichtbaar afvraagt waar in godsnaam het vlees is. Dan volgt vaak dezelfde vraag: of we niet gewoon een tosti hebben.”

Veel mensen haken af zodra je overal het label ‘vegan’ op plakt, zegt Koek. „Gelukkig komen de meesten die eerst hebben afgegeven op het vegan eten daar ook weer op terug.” Bovendien wil Mensa Mensa maaltijden aanbieden voor drie tot vijf euro – iets wat met vlees of vis nauwelijks haalbaar is. Met een plantaardig menu wordt niemand uitgesloten: mensen van allerlei achtergronden en religies kunnen er terecht. Om de prijzen laag te kunnen houden kookt het wijkrestaurant met restpartijen van boeren: alle groenten die niet goed genoeg zijn voor de supermarkt, komen bij Mensa Mensa terecht.

Tweede locatie

Volgende maand opent Mensa Mensa een tweede locatie in Amsterdam-Zuidoost. Tegelijkertijd lopen er gesprekken over nieuwe vestigingen in Zwolle, Almere en Arnhem: de volkskantine wil ook buiten de Randstad zichtbaar zijn. Volgens Public Food, de stichting achter Mensa Mensa, begint het terugdringen van sociale ongelijkheid op het gebied van gezonde voeding bij het erkennen van gezond eten als een publieke voorziening. Daarom voeren de oprichters campagne en spreken zij met beleidsmakers, boeren, artsen en wetenschappers. „Voor ons is het project geslaagd als gezond voedsel wordt gezien als een basisvoorziening,” zegt Koek.

Al met al een behoorlijk activistisch meerjarenplan. „Ja”, zegt Koek lachend. „Maar wij zien onszelf meer als stille activisten. Als je met allerlei politieke partijen wil samenwerken – van GroenLinks-PvdA tot VVD – dan werkt schreeuwen niet. We proberen onze missie zo te brengen dat iedereen zich erin kan herkennen.” Maar uiteindelijk draait het overal om hetzelfde: gezond en betaalbaar eten beschikbaar maken voor iedereen.

In het wijkrestaurant worden de laatste bakken op het aanrecht geschoven; van de schaal met ovengroenten kringelt nog een wolk stoom omhoog. Iemand mengt een klodder chilisaus door de stukjes tempeh, over de koolsalade gaat een handje peterselie. „Mist er nog iets bij de ovengroenten?” vraagt Monica. „Nee hoor”, zegt Wahida snel. „Ik heb trek.”

Als alles op de werkbank staat, verzamelen de vrouwen zich om het eten. Er wordt gelachen, er worden schouderklopjes uitgedeeld, elke deelnemer vertelt kort wat ze heeft gemaakt. „Zo”, zegt Maltie, terwijl ze met haar handen in haar zij naar de kleurrijke gerechten kijkt, „dat hebben wij toch maar mooi samen gemaakt. Alleen krijg je dit nooit voor elkaar.”